Το λεγόμενο «Κόμμα του Λαού των Κατσαρίδων» (Cockroach Janta Party – CJP) στην Ινδία ξεκίνησε ως ένα σατιρικό διαδικτυακό meme, αλλά μέσα σε λίγες εβδομάδες μετατράπηκε σε ένα μαζικό, νεανικό κίνημα διαμαρτυρίας με επίκεντρο το εξεταστικό σύστημα και την πολιτική ευθύνη στο Υπουργείο Παιδείας.
Στην καρδιά της εξέλιξης βρίσκεται ο 30χρονος ιδρυτής του, Αμπιτζίτ Ντίπκε, απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, ο οποίος επέστρεψε στην Ινδία για να ηγηθεί κινητοποιήσεων που πλέον έχουν μεταφερθεί στο Νέο Δελχί, κυρίως στην περιοχή του Jantar Mantar.
Σύμφωνα με διεθνή και ινδικά μέσα, το κίνημα έχει πλέον αποκτήσει χαρακτηριστικά οργανωμένης πολιτικής πίεσης, με χιλιάδες συμμετέχοντες και έντονη παρουσία στα social media.
Ινδία: Από σατιρικό meme πολιτική κίνηση
Το CJP γεννήθηκε ως ειρωνική απάντηση στο κυβερνών κόμμα Bharatiya Janata Party (BJP), αλλά και σε δημόσιες δηλώσεις που προσέβαλαν τους νέους ανέργους, οι οποίοι αποκαλούνταν υποτιμητικά «κατσαρίδες» από δημόσιες αρχές.
Το «Κόμμα του Λαού των Κατσαρίδων», δανείστηκε τα χαρακτηριστικά του αντιδημοφιλούς εντόμου: πεισματάρικο, αντιπαθές και άτρωτο.
Δημιουργήθηκε ως αντίδραση στα περιφρονητικά για την ινδική νεολαία σχόλια του προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο οποίος χαρακτήρισε τους νέους που επικρίνουν την ινδική κυβέρνηση «κατσαρίδες» (cockroaches) και «παράσιτα». Μετά τη θύελλα που ακολούθησε, προσπάθησε να ανασκευάσει δικαιολογούμενος ότι εννοούσε «τους νέους που χρησιμοποιούν πλαστά πτυχία».
Μέσα σε λίγες ημέρες, η σελίδα του κινήματος εκτοξεύτηκε στα social media, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια ακολούθους, ξεπερνώντας ακόμη και μεγάλα πολιτικά κόμματα της Ινδίας σε επιρροή.
Οι διαδηλώσεις στο Δελχί και το εξεταστικό «άγχος»
Το κεντρικό αίτημα του κινήματος αφορά τις επαναλαμβανόμενες καταγγελίες για διαρροές θεμάτων, ακυρώσεις εξετάσεων και θεσμικές αστοχίες στο ινδικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Η κορύφωση ήρθε με κινητοποιήσεις στο Νέο Δελχί, όπου φοιτητές και υποψήφιοι εξετάσεων συγκεντρώθηκαν ζητώντας την παραίτηση του υπουργού Παιδείας, Dharmendra Pradhan.
Το εξεταστικό σύστημα στην Ινδία θεωρείται εξαιρετικά ανταγωνιστικό και συχνά καθορίζει το μέλλον εκατομμυρίων νέων, με περιορισμένες θέσεις στα πανεπιστήμια και υψηλή ψυχολογική πίεση.
Σύμφωνα με αναφορές, η οργή εντάθηκε μετά από μαζικές ακυρώσεις αποτελεσμάτων σε ιατρικές εισαγωγικές εξετάσεις λόγω καταγγελιών για διαρροές θεμάτων.
Σκηνές έντασης, σύμβολα και «ειρηνική ανυπακοή»
Οι διαδηλώσεις στο Jantar Mantar χαρακτηρίστηκαν από έντονη συμμετοχή, αλλά και ασυνήθιστους συμβολισμούς.
Οι διαδηλωτές κρατούσαν ινδικές σημαίες και αντίγραφα του Συντάγματος, ενώ σε μια πιο χαρακτηριστική στιγμή του κινήματος, κάποιοι χρησιμοποίησαν πάνες πάνω στις οποίες έγραψαν αιτήματα για την παραίτηση του υπουργού, ως συμβολική αναφορά στις “διαρροές” των εξετάσεων.
Παράλληλα, σε άλλες κινητοποιήσεις, συμμετέχοντες προσέφεραν λουλούδια σε αστυνομικούς, επιχειρώντας να διατηρήσουν ειρηνικό χαρακτήρα στις συγκεντρώσεις.
Το κίνημα έχει επίσης αποδώσει φόρο τιμής σε φοιτητές που έχασαν τη ζωή τους λόγω της ακραίας πίεσης των εξετάσεων, με αγρυπνίες και κεριά.
Σύγκρουση με την κυβέρνηση και πολιτική πόλωση
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο υπουργός Παιδείας χαρακτήρισε το κίνημα με βαρείς χαρακτηρισμούς σε δημόσιες δηλώσεις, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη αντίδραση.
Ο Αμπιτζίτ Ντίπκε απάντησε ότι οι κατηγορίες αυτές είναι «γελοίες» και ότι η κυβέρνηση αποφεύγει την ανάληψη ευθύνης για τα προβλήματα του εξεταστικού συστήματος.
Παράλληλα, το κίνημα έχει δεχθεί πολιτικές επιθέσεις και κατηγορίες περί χειραγώγησης, ενώ κυβερνητικοί κύκλοι το αντιμετωπίζουν ως απειλή για τη δημόσια τάξη.
Από το διαδίκτυο στον δρόμο
Η περίπτωση του CJP δείχνει πώς η Gen Z στην Ινδία μεταφέρει τη δυσαρέσκειά της από το διαδίκτυο στον δρόμο, μετατρέποντας την ψηφιακή σάτιρα σε πολιτική πίεση.
Η οργή δεν περιορίζεται μόνο στο εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά συνδέεται ευρύτερα με την ανεργία των νέων, τις κοινωνικές ανισότητες και την αίσθηση θεσμικής αδράνειας.
Από την πλευρά της η κυβέρνηση Μόντι έχει μπλοκάρει τον λογαριασμό του κινήματος στο Χ, με το Cockroach Janta Party να προσφεύγει σε δικαστήριο του Νέου Δελχί ζητώντας την ανατροπή του αποκλεισμού του.
Ο υπουργός Κίρεν Ριτζίτζου κατηγόρησε το κίνημα ότι αναζητεί υποστηρικτές από το Πακιστάν, εχθρό της Ινδίας, και από την «αντιινδική συμμορία».
