Η πρόσφατη υπογραφή της συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο, καθώς είναι η πρώτη φορά που οι ηγέτες των δύο κρατών συνάπτουν επίσημη διευθέτηση μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Ενώ οι υποστηρικτές της τη χαρακτηρίζουν ως μια κορυφαία διπλωματική επιτυχία, οι περιφερειακοί αντίπαλοι της Τεχεράνης —με πρώτο το Ισραήλ— βλέπουν μια επικίνδυνη εξέλιξη που αναβαθμίζει τη θέση και την ασφάλεια του Ιράν στην περιοχή.
Το πρωτόκολλο υπεγράφη στις Βερσαλλίες από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν, βάζοντας τέλος στην πολεμική σύρραξη που είχε ξεσπάσει στις 28 Φεβρουαρίου. Η επιλογή του σημείου της υπογραφής, στο περιθώριο της συνόδου της G7, λειτούργησε ως ισχυρός συμβολισμός για την αναθεώρηση των διεθνών ισορροπιών. Η συμφωνία προβλέπει 60 ημέρες κατάπαυσης του πυρός, δίνοντας χρόνο για ευρύτερες διαπραγματεύσεις γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Το στρατηγικό πλήγμα για το Ισραήλ
Για το Τελ Αβίβ, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μια σοβαρή στρατηγική υποχώρηση. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αρχική κοινή προσπάθεια ΗΠΑ και Ισραήλ για την αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος κατέληξε στην επίσημη αναγνώρισή του από την Ουάσινγκτον.
Το κύριο πρόβλημα για το Ισραήλ: Η συμφωνία δεν επιβάλλει περιορισμούς στις πυρηνικές υποδομές του Ιράν, δεν αγγίζει το δίκτυο των συμμάχων του στην περιοχή και περιορίζει τις στρατιωτικές κινήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο.
Η εξέλιξη αυτή πλήττει άμεσα το πολιτικό αφήγημα του Μπενιαμίν Νετανιάχου, αναδεικνύοντας τα όρια της επιρροής του στην αμερικανική ηγεσία. Αν η συμφωνία αποδειχθεί βιώσιμη, το Ιράν εξέρχεται ενισχυμένο, εξασφαλίζοντας:
– Τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
– Σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων και επιστροφή των πετρελαϊκών εξαγωγών.
– Διεθνή πολιτική νομιμοποίηση και πόρους για την ανοικοδόμηση.
Αντίθετα, οι αρχικοί στόχοι της Ουάσινγκτον για πλήρη αποδιοργάνωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν φαίνεται να μένουν στο περιθώριο, παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος ξεκίνησε με σφοδρά πλήγματα κατά της ιρανικής ηγεσίας και οδήγησε σε χιλιάδες απώλειες και διεθνή οικονομική αναστάτωση.
Οι νέες ισορροπίες στον Λίβανο και η ανησυχία του Κόλπου
Στον Λίβανο, η συμφωνία ενισχύει τον ρόλο της Χεζμπολάχ και ευθυγραμμίζει τις εξελίξεις με την ατζέντα της Τεχεράνης, παραμερίζοντας τις αυτόνομες διαπραγματεύσεις της Βηρυτού. Αν και η επίσημη ηγεσία του Λιβάνου εξέφρασε επιφυλάξεις για το γεγονός ότι το Ιράν διαπραγματεύεται για λογαριασμό της, κύκλοι της Χεζμπολάχ θεωρούν ότι ο άμεσος δίαυλος ΗΠΑ-Ιράν προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια και πίεση προς όλες τις πλευρές για μια μόνιμη λύση.
Την ίδια στιγμή, έντονος είναι ο προβληματισμός στις χώρες του Κόλπου. Οι προηγούμενες ιρανικές επιθέσεις κλόνισαν το αίσθημα ασφάλειας, και η τρέχουσα συμφωνία δείχνει να μειώνει την εμπιστοσύνη τους στην αμερικανική προστασία. Τα κράτη της περιοχής αναγκάζονται πλέον να προσαρμοστούν σε μια πραγματικότητα όπου το Ιράν αποτελεί μια σταθερή και υπολογίσιμη περιφερειακή δύναμη, στρέφοντας τη στρατηγική τους προς τον συμβιβασμό.
Η επόμενη ημέρα της συμφωνίας
Ορισμένοι αναλυτές, ωστόσο, εκτιμούν ότι η συμφωνία αυτή δεν αποτελεί συνθηκολόγηση, αλλά την ορθότερη επιλογή μπροστά στο αδιέξοδο των στρατιωτικών πιέσεων, προλαμβάνοντας έναν ολοκληρωτικό πόλεμο που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή για δεκαετίες.
Η πραγματική πρόκληση εστιάζεται πλέον στην εφαρμογή των όρων και στην αντιμετώπιση του αστάθμητου παράγοντα, που παραμένει το απομονωμένο αλλά στρατιωτικά ισχυρό Ισραήλ. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη δηλώνει ικανοποιημένη, ξεκαθαρίζοντας ότι πέτυχε τους στόχους της χωρίς να υποχωρήσει στις δεσμεύσεις προς τους περιφερειακούς της συμμάχους.
