Από τις πιο εκτεθειμένες οικονομίες της Ευρώπης απέναντι στην κλιματική αλλαγή είναι η Ελλάδα, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση της Scope. Η χώρα μας μαζί με την Κύπρο εμφανίζεται σε όλα τα σενάρια που δίνει ο οίκος μεταξύ των πλέον ευάλωτων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις μακροχρόνιες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η οποία πλέον δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πρόκληση αλλά μετατρέπεται σε παράγοντα που επηρεάζει άμεσα την οικονομική ανάπτυξη, τη δημοσιονομική σταθερότητα και τελικά την πιστοληπτική αξιολόγηση των κρατών.
Αντίστοιχες επιπτώσεις υπάρχουν και σε άλλες χώρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, όπου το συνολικό οικονομικό κόστος από την κλιματική αλλαγή –χωρίς να συνυπολογίζονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα– εκτιμάται ότι μπορεί να κυμανθεί από 3,8% έως 6,8% του ΑΕΠ μέχρι τα μέσα του αιώνα. Αντίστοιχα, στη Γερμανία και την Ιταλία οι εκτιμήσεις εμφανίζουν μεγάλο εύρος, από μηδενική σχεδόν επίπτωση έως απώλειες της τάξης του 5% του ΑΕΠ.
O χρησμός της Scope για τις οικονομίες
Η αβεβαιότητα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εκτός Ευρώπης. Στην Ιαπωνία, για παράδειγμα, τα μοντέλα καταλήγουν σε εντελώς διαφορετικές εκτιμήσεις, καθώς η χώρα θα μπορούσε θεωρητικά να εμφανίσει ακόμη και οριακό όφελος έως 1% του ΑΕΠ από ορισμένες κλιματικές μεταβολές ή, στο δυσμενές σενάριο, να καταγράψει απώλειες που προσεγγίζουν το 6% του ΑΕΠ. Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στην Ινδία, η οποία αναδεικνύεται ως μία από τις πλέον ευάλωτες μεγάλες οικονομίες παγκοσμίως, με πιθανές απώλειες που εκτιμώνται μεταξύ 6% και 16% του ΑΕΠ.
Η Scope Ratings αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο οι κλιματικοί κίνδυνοι μπορούν να επηρεάσουν τις οικονομίες έως το 2050 μέσα από τρία διαφορετικά σενάρια που έχει καταστρώσει μέσα από το Network for Greening the Financial System (NGFS).
Το σενάριο της ομαλής μετάβασης
Το πρώτο σενάριο, το οποίο η Scope αποκαλεί «Orderly», προϋποθέτει ότι οι κυβερνήσεις λαμβάνουν άμεσα και συντονισμένα μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών, επιτυγχάνοντας σταδιακή μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Σε αυτή την περίπτωση οι φυσικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι πιο περιορισμένες, αλλά το κόστος της ενεργειακής μετάβασης εμφανίζεται νωρίτερα.
Για την Ελλάδα, οι απώλειες από τους χρόνιους φυσικούς κινδύνους φτάνουν έως και το 4,8% του ΑΕΠ, διατηρώντας τη χώρα μεταξύ των πλέον εκτεθειμένων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ακόμη και σε αυτό το σχετικά ήπιο σενάριο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πιο ευάλωτες οικονομίες της ΕΕ, με τις σωρευτικές οικονομικές απώλειες από τους χρόνιους φυσικούς κινδύνους να εκτιμώνται μεταξύ 3,2% και 3,9% του ΑΕΠ έως το 2050. Μαζί με την Κύπρο καταλαμβάνει την κορυφή της σχετικής κατάταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη Scope, οι υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες που ήδη καταγράφονται στις χώρες της νότιας Ευρώπης καθιστούν την οικονομική τους δραστηριότητα πιο ευάλωτη στις επιπτώσεις της ανόδου της θερμοκρασίας.
Το σενάριο της αργής προσαρμογής
Το δεύτερο σενάριο (Disorderly), το οποίο θεωρείται από πολλούς αναλυτές το πιο ρεαλιστικό προβλέπει καθυστέρηση στη λήψη ουσιαστικών μέτρων έως το 2030 και στη συνέχεια πιο απότομη και δαπανηρή προσαρμογή. Σε αυτή την περίπτωση, οι οικονομικές απώλειες αυξάνονται σχεδόν για όλες τις χώρες. Για την Ελλάδα, οι απώλειες από τους χρόνιους φυσικούς κινδύνους φτάνουν έως και το 4,8% του ΑΕΠ, διατηρώντας τη χώρα μεταξύ των πλέον εκτεθειμένων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η Scope εκτιμά ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται και στις χώρες που ενδέχεται να δεχθούν τις μεγαλύτερες πιέσεις από τους κινδύνους μετάβασης, με πιθανές απώλειες που μπορούν να προσεγγίσουν το 5% του ΑΕΠ, ανάλογα με τις παραδοχές των μοντέλων που χρησιμοποιούνται.
Η ανάλυση δείχνει ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι καύσωνες και οι ξηρασίες αποτελούν τις σοβαρότερες απειλές για την οικονομική δραστηριότητ
Το δυσμενές σενάριο
Το τρίτο και πλέον απαισιόδοξο σενάριο, το οποίο η Scope αποκαλεί «Hot House World» θέτει ως δεδομένο ότι δεν λαμβάνονται ουσιαστικά νέα μέτρα πέραν όσων ήδη εφαρμόζονται σήμερα, με αποτέλεσμα η υπερθέρμανση του πλανήτη να συνεχιστεί. Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Η Scope εκτιμά ότι η Ελλάδα και η Κύπρος καταγράφουν τις μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες στην ΕΕ, οι οποίες ξεπερνούν το 7% του ΑΕΠ έως το 2050. Σε αυτό το σενάριο, οι φυσικοί κίνδυνοι γίνονται ο κυρίαρχος παράγοντας οικονομικής επιβάρυνσης, ενώ οι κίνδυνοι μετάβασης περνούν σε δεύτερη μοίρα λόγω της περιορισμένης πολιτικής δράσης.
Οι ακραίες καιρικές συνθήκες στο μικροσκόπιο
Πέρα από τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας, η Scope εξετάζει και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες, οι καύσωνες, οι ξηρασίες και οι τροπικοί κυκλώνες.
Η ανάλυση δείχνει ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι καύσωνες και οι ξηρασίες αποτελούν τις σοβαρότερες απειλές για την οικονομική δραστηριότητα. Οι πλημμύρες και οι κυκλώνες εμφανίζουν σαφώς μικρότερο συνολικό αποτύπωμα. Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις από τις πλημμύρες παραμένουν σχετικά περιορισμένες συγκριτικά με άλλες χώρες, ωστόσο η θέση της χώρας μεταξύ των πλέον ευάλωτων οικονομιών της Ευρώπης στις χρόνιες φυσικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παραμένει αμετάβλητη σε όλα τα σενάρια που εξετάζει η Scope.
