Κυβερνήσεις, Ευρωπαίοι τεχνοκράτες και αναλυτές προσπαθούν να «διαβάσουν» την επόμενη ημέρα στην παγκόσμια οικονομία αν ο πόλεμος ΗΠΑ -Ιράν μπει διπλωματικά σε φάση αποκλιμάκωσης. Το βασικό ερώτημα για όλους είναι πόσο γρήγορα μπορεί να επανέλθει η παγκόσμια οικονομία σε ισορροπία;
Η πρώτη εικόνα είναι σχεδόν ενθαρρυντική με το Brent να υποχωρεί και τα τα χρηματιστήρια να αντιδράσουν ανοδικά, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων δείχνουν τα πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης.
Η κίνηση των αγορών θα περάσει το πρώτο μήνυμα σχετικά με την αρχή του τέλους για το σοκ στην οικονομία. Το πραγματικό πρόβλημα όμως βρίσκεται βαθύτερα. Η κρίση έχει ήδη περάσει στην πραγματική οικονομία και η ιστορία δείχνει ότι τέτοιου είδους σοκ δεν είναι εύκολο να σβήσουν το αποτύπωμα τους.
Ο μεγάλος κίνδυνος είναι ότι η οικονομία θα συνεχίσει να κουβαλά για μήνες ή και χρόνια τις πληγές της κρίσης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις η πλήρης απορρόφηση του σοκ μπορεί να χρειαστεί από 12 έως 24 μήνες ακόμη κι αν οι γεωπολιτική κρίση λήξει άμεσα και τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν.
Η Citi, σε πρόσφατη ανάλυσή της για το ενεργειακό σοκ, προειδοποιεί ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις σε πληθωρισμό, κατανάλωση και δημόσια οικονομικά εμφανίζονται με σημαντική χρονική υστέρηση. Η Morgan Stanley σημειώνει ότι οι αγορές συνήθως προεξοφλούν γρήγορα την ειρήνη, αλλά η πραγματική οικονομία ακολουθεί πολύ αργότερα, ειδικά όταν προηγείται ενεργειακό σοκ μεγάλης έντασης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις κυβερνήσεις είναι ότι ο πληθωρισμός δεν ακολουθεί τις αγορές σε πραγματικό χρόνο
Η πρώτη αντίδραση
Το πρώτο κύμα αποκλιμάκωσης θα αφορά κυρίως το κλίμα, γεγονός που θα οδηγήσει τι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να υποχωρήσουν. Ήδη αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ένα σταθερό σήμα αποκλιμάκωσης θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent κάτω από τα 90 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το πρόβλημα είναι ότι η φυσική αγορά έχει ήδη διαταραχθεί σοβαρά.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν έντονα τους τελευταίους μήνες εξαιτίας των προβλημάτων στις θαλάσσιες ροές και των κινήσεων αποθεματοποίησης από κράτη και εταιρείες. Οι μεγάλες οικονομίες αγόραζαν μαζικά LNG, πετρέλαιο και καύσιμα για να προστατευτούν από ενδεχόμενη παράταση της κρίσης.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με ειρήνη, η αγορά θα χρειαστεί χρόνο για να ξαναχτίσει αποθέματα και να επαναφέρει ισορροπία στις ροές. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν θα μειώσουν αμέσως τα κόστη στα πλοία που περνούν από τον Περσικό Κόλπο. Οι ναυλωτές δεν θα επιστρέψουν άμεσα στα προηγούμενα συμβόλαια. Οι εισαγωγείς θα συνεχίσουν να λειτουργούν αμυντικά μέχρι να πειστούν ότι η κρίση όντως τελείωσε.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις κυβερνήσεις είναι ότι ο πληθωρισμός δεν ακολουθεί τις αγορές σε πραγματικό χρόνο. Η ενέργεια περνά με καθυστέρηση στην οικονομία. Πρώτα εμφανίζεται στα καύσιμα και στον ηλεκτρισμό. Στη συνέχεια μεταφέρεται στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στα τρόφιμα και τελικά στις υπηρεσίες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ μπορεί να διατηρηθούν για πολλούς μήνες ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών. Στη Φρανκφούρτη θεωρούν ότι το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η μονιμοποίηση των πληθωριστικών πιέσεων. Αν επιχειρήσεις και νοικοκυριά συνεχίσουν να πιστεύουν ότι οι τιμές θα αυξάνονται, τότε το σοκ θα γίνει κανονικότητα για την οικονομία.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι κάθε μεγάλη ενεργειακή κρίση αφήνει «ουρά» πληθωριστικών πιέσεων τουλάχιστον έξι έως δώδεκα μηνών, ιδιαίτερα σε οικονομίες με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και η Ελλάδα. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πραγματική πίεση, καθώς οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αντιμετωπίσουν όχι μόνο την πραγματική ακρίβεια, αλλά και την αίσθηση της ακρίβειας που θα έχει παγιωθεί στους καταναλωτές.
Η JP Morgan σε πρόσφατο σημείωμα προς επενδυτές σημείωσε ότι η λήξη του πολέμου μπορεί να επιταχύνει την αποκλιμάκωση του γενικού πληθωρισμού, όχι όμως απαραίτητα και του δομικού πληθωρισμού
Το στοίχημα για τις κεντρικές τράπεζες
Στην ΕΚΤ υπάρχει ήδη έντονη συζήτηση για το πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει ουσιαστική χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής αν υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία. Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές στην Ευρωζώνη, είναι ότι η Φρανκφούρτη θα περιμένει αρκετούς μήνες πριν αλλάξει ουσιαστικά στάση. Ο λόγος είναι οτι η ΕΚΤ δεν φοβάται μόνο την ενέργεια. Φοβάται τη μετάδοση του σοκ στους μισθούς, στις υπηρεσίες και στις προσδοκίες.
Η JP Morgan σε πρόσφατο σημείωμα προς επενδυτές σημείωσε ότι η λήξη του πολέμου μπορεί να επιταχύνει την αποκλιμάκωση του γενικού πληθωρισμού, όχι όμως απαραίτητα και του δομικού πληθωρισμού. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος χρήματος πιθανότατα θα παραμείνει υψηλότερο για περισσότερο χρόνο απ’ όσο ελπίζουν οι αγορές. Και αυτό έχει τεράστια σημασία για την ανάπτυξη. Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να χρηματοδοτούνται ακριβά, οι επενδύσεις καθυστερούν και οι κυβερνήσεις δανείζονται με υψηλότερο κόστος.
Στις Βρυξέλλες πλέον πέρα από την διάρκεια του πολέμου αρχίζει να ανησυχεί και η διάρκεια των συνεπειών του. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι:
-τα ενεργειακά αποθέματα θα πρέπει να ξαναγεμίσουν
-οι κρατικοί προϋπολογισμοί έχουν ήδη επιβαρυνθεί
-οι επιδοτήσεις δύσκολα αποσύρονται πολιτικά
-η βιομηχανία πιέζει για νέα στήριξη
-οι αμυντικές δαπάνες δεν πρόκειται να μειωθούν
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μετά τη λήξη του πολέμου, η Ευρώπη θα συνεχίσει να λειτουργεί σε περιβάλλον αυξημένων κρατικών δαπανών και υψηλής γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η Allianz Research εκτιμά ότι η Ευρωζώνη μπορεί να χρειαστεί έως και δύο χρόνια για να επιστρέψει σε πιο «κανονικούς» ρυθμούς πληθωρισμού και ανάπτυξης, ειδικά αν διατηρηθούν υψηλές οι τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την Ελλάδα το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο καθώς η οικονομία παραμένει εξαρτημένη από εισαγόμενη ενέργεια, μεταφορές και τουρισμό. Οι αυξήσεις σε καύσιμα, ακτοπλοΐα, τρόφιμα και αγροτικές εισροές έχουν ήδη περάσει στην πραγματική οικονομία. Στο οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι ακόμη και με γρήγορη αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών, η πίεση στα νοικοκυριά θα παραμείνει. Αυτός είναι και ο λόγος που εξετάζονται σενάρια διατήρησης ή επέκτασης μέτρων στήριξης και μετά το τέλος της κρίσης.
Το βασικό σενάριο είναι ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί τουλάχιστον έναν ολόκληρο οικονομικό κύκλο για να απορροφήσει πλήρως το σοκ της ενέργειας. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ακριβής εικόνα για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, καθώς παραμένει άγνωστη η χρονική απόσταση μεταξύ της λήξης του πολέμου και της επιστροφής στην κανονικότητα για την οικονομία.
Πηγή: ot.gr
