Μια από τις κληρονομιές της πρωθυπουργίας του Συντηρητικού Μπόρις Τζόνσον το 2022 ήταν το περίφημο «κύμα Μπόρις»: Έκρηξη στη μετανάστευση στο Ηνωμένο Βασίλειο ώστε να καταστούν σήμερα οι ξένοι πιο σημαντικοί για το βρετανικό εργατικό δυναμικό από ποτέ.
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της βρετανικής στατιστικής υπηρεσίας (Office for National Statistics, ONS) περισσότεροι από 1 στους 5 εργαζομένους είναι πλέον γεννημένοι στο εξωτερικό, σε ιστορικό υψηλό 22,4%, από 16,6% δέκα χρόνια νωρίτερα.
Αυτή είναι η κληρονομιά της μετα-Covid έκρηξης της καθαρής μετανάστευσης ως αποτέλεσμα των αλλαγών επί Τζόνσον, με καθαρό αριθμό 2,2 εκατ. μεταναστών να φτάνουν μέσα σε μόλις τρία χρόνια, 2021-2023. Το «κύμα Μπόρις» έφερε τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή αύξηση στην Αγγλία και την Ουαλία εδώ και 75 χρόνια.
Ωστόσο, φέτος το εκκρεμές θα κινηθεί αποφασιστικά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η καθαρή μετανάστευση μπορεί να περάσει σε αρνητικό έδαφος για πρώτη φορά εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Σύμφωνα όμως με ρεπορτάζ της The Daily Telegraph, αυτό εγείρει μεγάλα ερωτήματα για το πώς η οικονομία της Βρετανίας μπορεί να αντέξει μια απότομη διακοπή της μετανάστευσης, ενώ η εισροή του «κύματος Boris» μπορεί να βοήθησε βραχυπρόθεσμα τις βρετανικές κυβερνήσεις, αλλά μακροπρόθεσμα ενέχει κινδύνους.
Τι προσέφεραν οι μετανάστες
«Δεν είναι μόνο ότι οι μετανάστες καλύπτουν θέσεις εργασίας που διαφορετικά δεν θα καλύπτονταν, αλλά οδηγούν και σε περισσότερη δημιουργία θέσεων εργασίας», λέει ο οικονομολόγος στο Migration Observatory, Μπεν Μπρίντλ.
«Οι μετανάστες αγοράζουν αγαθά και υπηρεσίες όπως όλοι μας. Επίσης, αν υπάρχουν περισσότεροι διαθέσιμοι εργαζόμενοι λόγω υψηλότερης μετανάστευσης, τότε οι εργοδότες θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο παράγουν αυτά τα αγαθά και τις υπηρεσίες ώστε να χρησιμοποιούν περισσότερους εργαζομένους αντί, για παράδειγμα, να αυτοματοποιούν», προσθέτει ο Μπεν Μπρίντλ.
Η δυνατότητα μεγαλύτερης μετανάστευσης αποτελεί εδώ και καιρό μοχλό που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι πολιτικοί για να ενισχύσουν την οικονομία. Ένα μεγαλύτερο εργατικό δυναμικό βελτιώνει μηχανικά τις προβλέψεις για τα δημόσια οικονομικά και το δημοσιονομικό περιθώριο, καθώς ο υπουργός Οικονομικών μπορεί να βασιστεί σε μεγαλύτερο αριθμό φορολογουμένων για έσοδα και για την αποπληρωμή του βρετανικού χρέους.
Πρώην σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης, που επικαλείται το βρετανικό δημοσίευμα, το παρομοιάζει με δανεισμό: μια βραχυπρόθεσμη δημοσιονομική ώθηση που συνοδεύεται από μακροπρόθεσμα κόστη.
Νέα στοιχεία της ONS δείχνουν ότι η καθαρή μετανάστευση κατέρρευσε στις 171.000 πέρυσι, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2012 εκτός της περιόδου της πανδημίας.
Πρόκειται για εντυπωσιακή ανατροπή μετά την κορύφωση στις 944.000 το έτος έως τον Μάρτιο του 2023. Καθαρή μετανάστευση κάτω από 200.000 για πρώτη φορά μετά την πανδημία
Σε έναν κόσμο όπου το «κύμα Μπόρις» δεν συνέβη ποτέ, η οικονομία της Βρετανίας θα βρισκόταν σε πολύ διαφορετική κατάσταση.
Προηγούμενες εκτιμήσεις του Office for Budget Responsibility (OBR) διαπιστώνουν ότι αύξηση της καθαρής μετανάστευσης κατά 100.000 μειώνει τον δανεισμό κατά 6,6 δισ. λίρες μέχρι το τέλος μιας πενταετίας.
Αυτό υποδηλώνει ότι αν η καθαρή μετανάστευση ήταν πιο κοντά στα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας μετά την πανδημία, ο δανεισμός ίσως ήταν υψηλότερος κατά περισσότερα από 30 δισ. λίρες.
Αλλά το βιοτικό επίπεδο δεν θα ήταν διαφορετικό, λέει ο Μπρίντλ. «Η μεταβολή του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και του ποσού που παράγουμε ανά άτομο παραμένει σχεδόν ίδια ως αποτέλεσμα της μετανάστευσης. Έχεις επίσης μεγαλύτερη ζήτηση για δημόσιες υπηρεσίες», λέει.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος
Ωστόσο, ενώ το «κύμα Μπόρις» ίσως βοήθησε να φαίνονται πιο αισιόδοξα τα δημόσια οικονομικά βραχυπρόθεσμα, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις είναι πολύ πιο αβέβαιες, αναφέρει η Telegraph.
Ο Μάθιου Σιμ, ανώτερος οικονομικός σύμβουλος στο Tony Blair Institute, λέει ότι η δεινή κατάσταση των δημόσιων οικονομικών τα τελευταία χρόνια έκανε τη μετανάστευση πιο χρήσιμη από ποτέ βραχυπρόθεσμα.
«Το περιθώριο κινήσεων είναι ελάχιστο από την πανδημία και μετά. Αυτό συμβαίνει επειδή τα επιτόκια είναι πολύ υψηλότερα. Δεν είναι τόσο ότι εξαρτώνται από αυτήν [τη μετανάστευση] ή ότι τη χρησιμοποιούν για να σωθούν — αν και ως έναν βαθμό συμβαίνει αυτό — αλλά περισσότερο ότι τα περιθώρια είναι τόσο στενά ώστε οποιαδήποτε πραγματική αλλαγή σε αυτή τη δημοσιονομική πρόβλεψη έχει δυσανάλογα μεγάλη επίδραση», λέει.
Η κατακόρυφη πτώση της καθαρής μετανάστευσης θα γίνει δεκτή θετικά από το κοινό. Περίπου το 48% των ψηφοφόρων τη θεωρούν κορυφαία ανησυχία, δεύτερη μόνο μετά την οικονομία με 56%. Ωστόσο, θα ασκήσει και πολύ μεγαλύτερη πίεση στους πολιτικούς ηγέτες, σε μια περίοδο που η Βρετανία κινδυνεύει να περάσει σε ύφεση εν μέσω του πολέμου με το Ιράν.
Τι είδους μετανάστες χρειάζεται η Γηραιά Αλβιόνα
Επίσης το βρετανικό δημοσίευμα σημειώνει ότι κάποιοι μετανάστες συμβάλλουν στην βρετανική οικονομία σημαντικά, αλλά όχι όλοι. Η έλευση ενός υψηλά εξειδικευμένου γιατρού, εργαζομένου στα χρηματοοικονομικά ή στην τεχνολογία είναι ξεκάθαρα θετική για την οικονομία.
Αντίθετο, ένα άτομο που ζητά άσυλο ή οι χαμηλόμισθοι μετανάστες είναι πολύ διαφορετική περίπτωση, με περίπου τους μισούς να εργάζονται δύο χρόνια μετά την απόκτηση νόμιμου καθεστώτος. Το OBR εκτιμά ότι οι χαμηλόμισθοι μετανάστες μπορεί να κοστίσουν τελικά 150.000 λίρες κατά τη διάρκεια της ζωής τους, αν παραμείνουν μετά τη συνταξιοδότηση.
«Η ύπαρξη μιας επιλεκτικής, έξυπνης μεταναστευτικής πολιτικής θα γίνει πιο σημαντική την επόμενη δεκαετία. Μπορείς να έχεις αρκετά χαμηλούς αριθμούς, αλλά να προσελκύεις πολύ ικανούς ανθρώπους. Η εστίαση μόνο στον συνολικό αριθμό κρύβει αυτή τη διαφοροποίηση και η παρούσα κυβέρνηση πιθανότατα δεν ανταποκρίνεται σε αυτή την ατζέντα ταλέντου», προσθέτει ο Σιμ.
Επίσης, το μετα-Brexit μεταναστευτικό σύστημα συστήματος έχει αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ των μεταναστών. Οι μετανάστες έχουν πλέον υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης από τον μέσο Βρετανό, 77,2% έναντι 74,4%. Αυτή η αλλαγή συνέβη μετά την Covid.
«Η σύνθεση της μετανάστευσης είναι λιγότερο ευνοϊκή απ’ ό,τι ήταν. Οι μειώσεις προήλθαν κυρίως από λιγότερους εργαζομένους και λιγότερους φοιτητές, ενώ ο αριθμός των αιτούντων άσυλο που έρχονται στο Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε αρκετά σταθερός», λέει ο Μπεν Μπρίντλ.
Η Βρετανία θα ζήσει για πολύ καιρό με την κληρονομιά του «κύματος Boris». Η επιτυχία οποιουδήποτε πρωθυπουργού, είτε είναι ο Κιρ Στάρμερ είτε όποιος ακολουθήσει, θα κριθεί από το αν μπορεί να δημιουργήσει ένα πιο βιώσιμο σύστημα, καταλήγει το βρετανικό ρεπορτάζ.
