Ο Τραμπ εκφράζει την οργή του για την άρνηση των ευρωπαϊκών χωρών και μελών του ΝΑΤΟ, να δώσουν βάσεις στον πόλεμο στο Ιράν, με τον Γενικό Γραμματέα της συμμαχίας Μαρκ Ρούτε να επιχειρεί να κρατήσει τις ισορροπίες.
Όπως δημοσίευσε το POLITICO, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να ξεπεράσει την άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να επιτρέψουν στις ΗΠΑ την πρόσβαση στις στρατιωτικές νατοϊκές βάσεις για τον πόλεμο στο Ιράν. Και το ξεκαθάρισε αυτό στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, την Τετάρτη 8/4, σε μια ωριαία, κεκλεισμένων των θυρών, συνάντηση, στην οποία δεν συζήτησαν τίποτα άλλο.
Χωρίς απαιτήσεις, αλλά με έντονη δυσαρέσκεια
Ο Τραμπ δεν έθεσε συγκεκριμένες απαιτήσεις ούτε υπαινίχθηκε ότι οι ΗΠΑ θα μείωναν τις δεσμεύσεις τους προς τη συμμαχία λόγω των αποφάσεων για τις βάσεις, σύμφωνα με τρία άτομα που γνώση του τι ειπώθηκε στη συνάντηση.
Ωστόσο, ο πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα, σύμφωνα με ένα από τα άτομα, επειδή ένιωσε προδομένος από τους συμμάχους που απαγόρευσαν στις ΗΠΑ να επιχειρούν από στρατιωτικές βάσεις που υπάρχουν (κατά την άποψή του) λόγω της… αμερικανικής γενναιοδωρίας.
Η σύγκρουση με τους Ευρωπαίους συμμάχους
Η άρνηση συμμάχων, όπως η Ισπανία και η Γαλλία, να επιτρέψουν σε αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη να χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο τους έπληξε τον πυρήνα της εδώ και καιρό διαφωνίας του Τραμπ με τη συμμαχία.
Και επικύρωσε την άποψή του για τους Ευρωπαίους ως «αχάριστους λαθρεπιβάτες» που βασίζονται στο αμερικανικό backstop ασφαλείας, χωρίς να προσφέρουν αντίστοιχα.
Η δημόσια γραμμή του Λευκού Οίκου
«Δεν τους ζητάμε να διεξάγουν αεροπορικές επιδρομές», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο Fox News. «Όταν χρειαζόμαστε να μας επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε τις στρατιωτικές τους βάσεις, η απάντησή τους είναι όχι; Τότε γιατί είμαστε στο ΝΑΤΟ;»
Ο Μαρκ Ρούτε σε ρόλο «πυροσβέστη»
Από την πλευρά του ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ και πρώην Ολλανδός πρωθυπουργός, ακούγοντας τη κριτική του Ντόναλντ Τραμπ, προσπάθησε να επικεντρωθεί στη διατήρηση του μέλλοντος της συμμαχίας και στη διασφάλιση της υποστήριξης για την Ουκρανία, έχοντας ελάχιστες επιλογές, πέρα από το να απορροφήσει την οργή του προέδρου και να νομιμοποιήσει εν μέρει τα παράπονά του.
«Οι σύμμαχοι κάνουν ό,τι ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Ρούτε την Πέμπτη 9/4, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων στην Ουάσινγκτον, όπου αναγνώρισε διπλωματικά την «ειλικρινή» συνάντηση με τον Τραμπ και σημείωσε ότι «ήταν απογοητευμένος» (σ.σ. ο Αμερικανός πρόεδρος) από την έλλειψη στρατιωτικής βοήθειας από τους Ευρωπαίους συμμάχους. Επέμεινε, όμως, ότι τα μέλη προσφέρουν πλέον ουσιαστική υποστήριξη.
Μια συγκυρία που ίσως λειτούργησε υπέρ του ΝΑΤΟ
Η επίσκεψη του Ρούτε μπορεί, στην πραγματικότητα, να έγινε στην κατάλληλη στιγμή. Οι αναρτήσεις του προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τη συνάντηση, αν και καυστικές, δεν περιελάμβαναν συγκεκριμένες απειλές για τιμωρητικές ενέργειες κατά του ΝΑΤΟ ή μεμονωμένων μελών.
«Αυτή είναι μια υποχώρηση σε σύγκριση με άλλα σχόλιά του», είπε ένα από τα άτομα που γνώριζαν. «Είναι ακόμη μια ασταθής περίοδος, αλλά είναι ευτυχές για τη συμμαχία που ήταν εκεί αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή».
Στο άτομο, όπως και σε άλλους που έδωσαν συνέντευξη, δόθηκε ανωνυμία, προκειμένου να συζητήσουν ιδιωτικές συνομιλίες.
Η θέση του Λευκού Οίκου
«Όπως είπε χθες ο Πρόεδρος Τραμπ, το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε και απέτυχε», ανέφερε ο Λευκός Οίκος σε ανακοίνωσή του. «Δεν έχει καμία προσδοκία από το ΝΑΤΟ σε αυτό το σημείο και δεν τους ζήτησε τίποτα, παρόλο που είναι γεγονός ότι επωφελούνται από το Στενό του Ορμούζ πολύ περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η Ευρώπη έχει δείξει κάποια συμμαχική υποστήριξη. Η Γαλλία έχει επιτρέψει στα αεροπλάνα να ανεφοδιάζονται με καύσιμα, ακόμη και αν δεν τους επιτρέπει να απογειώνονται για επιθετικές επιχειρήσεις. Αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν αγκυροβολήσει στην Ελλάδα και την Ισπανία, ενώ αμερικανικά αεροσκάφη έχουν πετάξει από βρετανικές και ιταλικές βάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου των πέντε εβδομάδων.
Ένα από τα προβλήματα, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη του ΝΑΤΟ και ένα από τα άτομα που γνωρίζουν τη συνάντηση, είναι η έλλειψη σαφούς κατεύθυνσης από τις ΗΠΑ σχετικά με το τι ακριβώς χρειαζόταν και πότε. Ο Ρούτε, την Πέμπτη, αναγνώρισε αυτή τη σύγχυση.
«Όταν ήρθε η ώρα να παράσχουν την υλικοτεχνική και άλλη υποστήριξη που χρειάζονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν, ορισμένοι σύμμαχοι ήταν λίγο αργοί, για να μην πω περισσότερα», είπε. «Για να είμαστε δίκαιοι, εξεπλάγησαν επίσης λίγο» από τις επιθέσεις.
Η στρατηγική κατευνασμού
Κατά την άποψη του Ρούτε, σύμφωνα με το ίδιο άτομο, η διατήρηση της ικανότητας του οργανισμού να βοηθά το Κίεβο και να προστατεύει τη συμμαχία εξαρτάται από την ικανότητά του να κατευνάζει αυτόν τον απρόβλεπτο, συχνά συναισθηματικό Αμερικανό πρόεδρο.
«Η έμφαση δίνεται στο τι είναι καλύτερο για την Ουκρανία», είπε. «Αν ο Μαρκ πηγαίνει εκεί και δίνει στον πρόεδρο την ευκαιρία να εκτονωθεί, μειώνει μέρος της πίεσης. Και αν αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να πωλούν όπλα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία και να μοιράζονται πληροφορίες μαζί της, τότε παίρνει τις σωστές αποφάσεις. Όσο ντροπιαστική κι αν είναι η δημόσια κολακεία προς τον Τραμπ, είναι ένα μικρό τίμημα που πρέπει να πληρωθεί».
Ο Ρούτε συνέχισε να υποστηρίζει ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ δαπανούν περισσότερα για την άμυνα, μειώνοντας το δυσανάλογο οικονομικό βάρος που οι ΗΠΑ έχουν από καιρό αναλάβει για τη διατλαντική ασφάλεια.
Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δείχνουν επίσης ότι είναι έτοιμοι να σταθούν χωρίς τις ΗΠΑ.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχει αρχίσει να παίρνει αποστάσεις από τον Τραμπ, δήλωσε την Πέμπτη ότι είναι «αναμφισβήτητο» πως οι ευρωπαϊκοί δεσμοί με τις ΗΠΑ «βιώνουν μια περίοδο ιδιαίτερης δυσκολίας».
Τόνισε, επίσης, ότι είναι καθήκον της Ευρώπης να δημιουργήσει στρατιωτικές δυνάμεις «που δεν θα μας αφήνουν εξαρτημένους από τους Αμερικανούς συμμάχους μας».
Η σκληρή πραγματικότητα της εξάρτησης
Ακόμα κι έτσι, η Ευρώπη μπορεί να κάνει λίγα, βραχυπρόθεσμα, για να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.
«ΝΑΤΟ σημαίνει “Χρειάζεται Αμερικανούς για να Επιχειρήσει”», δήλωσε ένας αξιωματούχος της άμυνας των ΗΠΑ. «Πρέπει να φύγουμε εξαιτίας αυτού; Σίγουρα όχι. Αλλά ο Τραμπ δεν έχει άδικο που είναι απογοητευμένος».
Χωρίς σαφή αιτήματα προς τους συμμάχους
Οι ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να μην είναι βέβαιες για το τι ζητά η αμερικανική κυβέρνηση στον πόλεμο, παρά την επιμονή του Ρούτε ότι οι σύμμαχοι «σπεύδουν» να βοηθήσουν. Οι ΗΠΑ δεν έχουν υποβάλει αιτήματα προς τους συμμάχους ούτε για συμμετοχή στην εκστρατεία στο Ιράν ούτε για περιπολίες στα Στενά του Ορμούζ, στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο του ΝΑΤΟ, το κορυφαίο όργανο λήψης αποφάσεων της συμμαχίας.
«Αυτό δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Γκιεντρίμας Γέγκλινσκας, μέλος του λιθουανικού κοινοβουλίου και πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. «Η απογοήτευση του Προέδρου Τραμπ θα πρέπει να στραφεί σε συγκεκριμένα αιτήματα προς συγκεκριμένες χώρες».
