Το μαύρο SUV που μετέφερε τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου έφτασε στον Λευκό Οίκο λίγο πριν τις 11 π.μ. στις 11 Φεβρουαρίου. Η είσοδός του έγινε διακριτικά, χωρίς τη συνήθη επισημότητα, κάτι που αντανακλούσε και τον χαρακτήρα της επίσκεψης: επείγουσα, κλειστή και με υψηλό διακύβευμα.
Αρχικά, οι δύο πλευρές συναντήθηκαν στην αίθουσα του Υπουργικού Συμβουλίου, όμως το πραγματικό βάρος της ημέρας βρισκόταν αλλού. Λίγο αργότερα, η συζήτηση μεταφέρθηκε στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ και οι στενοί του συνεργάτες θα άκουγαν μια παρουσίαση που θα μπορούσε να καθορίσει την πορεία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η «σκηνοθετημένη» παρουσίαση του Ισραήλ
Η εικόνα στην αίθουσα ήταν προσεκτικά διαμορφωμένη. Ο Τραμπ δεν κάθισε στην κεφαλή του τραπεζιού, αλλά απέναντι από μεγάλες οθόνες.
Στην άλλη πλευρά, ο Νετανιάχου. Πίσω του, μέσω σύνδεσης, εμφανίζονταν ο επικεφαλής της Μοσάντ και ανώτατοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, δημιουργώντας την εντύπωση ενός ενιαίου, πολεμικού επιτελείου.
Η Σούζι Γουάιλς, αρχηγός του προσωπικού του Λευκού Οίκου, καθόταν στην άκρη του τραπεζιού.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ήταν και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, είχε πάρει την κανονική του θέση.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο στρατηγός Νταν Κέιν, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, οι οποίοι συνήθως κάθονταν μαζί σε τέτοιες καταστάσεις, ήταν στη μία πλευρά. Μαζί τους ήταν ο Τζον Ράτκλιφ, διευθυντής της CIA.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, και ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του κ. Τραμπ, ο οποίος διαπραγματευόταν με τους Ιρανούς, συμπλήρωναν την κύρια ομάδα.
Η παρουσίαση ήταν άμεση και χωρίς περιστροφές. Το βασικό μήνυμα: το Ιράν είναι ευάλωτο τώρα και ίσως όχι για πολύ ακόμη.
Το σχέδιο: γρήγορη νίκη και πιθανή αλλαγή καθεστώτος
Ο Νετανιάχου περιέγραψε ένα σχέδιο που, όπως υποστήριξε, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την κατάσταση. Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν θα μπορούσε να καταστραφεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ το καθεστώς θα αποδυναμωνόταν σε τέτοιο βαθμό που δεν θα μπορούσε να αντιδράσει αποτελεσματικά.
Πέρα από τη στρατιωτική διάσταση, παρουσίασε και ένα ακόμη πιο φιλόδοξο σενάριο: λαϊκές εξεγέρσεις, εσωτερική αποσταθεροποίηση και, τελικά, αλλαγή καθεστώτος. Μάλιστα, προβλήθηκαν ακόμη και πιθανά πρόσωπα για την «επόμενη ημέρα», επιχειρώντας να δείξουν ότι υπάρχει εναλλακτική.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ξεκάθαρο: η αδράνεια κοστίζει περισσότερο από τη δράση. Όσο περνά ο χρόνος, το Ιράν ενισχύεται και γίνεται πιο δύσκολος στόχος.
Η πρώτη αντίδραση Τραμπ
Ο Τραμπ έδειξε να εντυπωσιάζεται. Η σύντομη φράση του: «Μου ακούγεται καλό», δεν ήταν απόφαση, αλλά λειτούργησε ως σαφής ένδειξη κατεύθυνσης. Πολλοί από τους παρευρισκόμενους εκτίμησαν ότι ο πρόεδρος είχε ήδη αρχίσει να κλίνει προς τη στρατιωτική επιλογή.
Δεν ήταν τυχαίο. Το Ιράν αποτελούσε διαχρονικά κεντρικό ζήτημα για τον ίδιο, ενώ η λογική της «γρήγορης και αποφασιστικής νίκης» ταίριαζε με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τις διεθνείς συγκρούσεις.
Η «ψυχρολουσία» των αμερικανικών υπηρεσιών
Την επόμενη ημέρα, σε σύσκεψη χωρίς την ισραηλινή πλευρά, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρουσίασαν τη δική τους αξιολόγηση. Ανέλυσαν το σχέδιο σε τέσσερα στάδια: εξουδετέρωση της ηγεσίας, περιορισμός της στρατιωτικής ισχύος, λαϊκή εξέγερση και αλλαγή καθεστώτος.
Τα δύο πρώτα κρίθηκαν εφικτά. Τα δύο τελευταία, όμως, χαρακτηρίστηκαν αποκομμένα από την πραγματικότητα. Ο διευθυντής της CIA περιέγραψε το σενάριο αλλαγής καθεστώτος ως «φάρσα», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών το συνόψισε πιο ωμά: «ανοησίες».
Η εκτίμηση ήταν σαφής: στρατιωτικά πλήγματα ναι, αλλά χωρίς εγγύηση για το τι θα ακολουθήσει.
Διχασμός στον Λευκό Οίκο
Οι διαφωνίες εντός της κυβέρνησης έγιναν εμφανείς. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντ Βανς, ήταν ο πιο έντονος επικριτής, προειδοποιώντας για περιφερειακή αποσταθεροποίηση, υψηλό κόστος και πολιτικές συνέπειες στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Άλλοι αξιωματούχοι κινήθηκαν πιο προσεκτικά, προτείνοντας περιορισμένες επιχειρήσεις ή συνέχιση της πίεσης μέσω διπλωματίας. Κανείς, ωστόσο, δεν εμφανίστηκε διατεθειμένος να συγκρουστεί ανοιχτά με τον πρόεδρο.
Οι στρατιωτικοί κίνδυνοι
Στο παρασκήνιο, οι στρατιωτικοί σύμβουλοι έθεταν κρίσιμα ζητήματα. Ένας πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να εξαντλήσει τα αποθέματα όπλων των ΗΠΑ, να δημιουργήσει σοβαρές δυσκολίες στον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ και να οδηγήσει σε απρόβλεπτη κλιμάκωση.
Παράλληλα, υπήρχε αβεβαιότητα για την αντίδραση της Τεχεράνης. Σε μια σύγκρουση όπου διακυβεύεται η επιβίωση του καθεστώτος, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει με βεβαιότητα τα επόμενα βήματα.
Η πίεση για απόφαση
Στα τέλη Φεβρουαρίου, νέα στοιχεία πληροφοριών που αφορούσαν πιθανή συγκέντρωση της ιρανικής ηγεσίας, δημιούργησαν αίσθηση επείγοντος. Ταυτόχρονα, οι διπλωματικές προσπάθειες απέτυχαν να αποδώσουν, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι το «παράθυρο ευκαιρίας» κλείνει.
Η πίεση προς τον Τραμπ αυξήθηκε, με τον Νετανιάχου να επιμένει ότι η στιγμή για δράση είναι τώρα.
Η τελική σύσκεψη και η απόφαση
Στην καθοριστική σύσκεψη, ο Τραμπ ζήτησε τη γνώμη όλων. Οι τοποθετήσεις ήταν προβλέψιμες: επιφυλάξεις, σκεπτικισμός, αλλά και διάθεση ευθυγράμμισης. Ακόμη και όσοι διαφωνούσαν, δήλωσαν ότι θα στηρίξουν την τελική επιλογή.
Η εικόνα ήταν χαρακτηριστική: ένα επιτελείο που καταγράφει κινδύνους, αλλά δεν εμποδίζει την απόφαση.
Ο ίδιος ο πρόεδρος έκλεισε τη συζήτηση με μια φράση που αποτύπωνε τη λογική του: «Νομίζω ότι πρέπει να το κάνουμε». Το βασικό του σκεπτικό ήταν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά και πρέπει να περιοριστεί στρατιωτικά άμεσα.
Το «πράσινο φως»
Λίγες ώρες αργότερα, εν πτήσει με το Air Force One, έδωσε την τελική εντολή: η επιχείρηση εγκρίνεται.
Η απόφαση αυτή δεν ήταν προϊόν συναίνεσης, αλλά αποτέλεσμα μιας διαδικασίας όπου οι επιφυλάξεις καταγράφηκαν, χωρίς όμως να ανατρέψουν την προεδρική βούληση. Ήταν, τελικά, μια επιλογή που βασίστηκε περισσότερο στο ένστικτο και την πολιτική αντίληψη του Τραμπ, παρά σε μια κοινά αποδεκτή στρατηγική.
Και κάπως έτσι, μέσα από κλειστές πόρτες και αντικρουόμενες εισηγήσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν ένα βήμα πριν από μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Πηγή: New York Times
