Μία κατάσταση που θυμίζει τη… «νύχτα των μεγάλων μαχαιριών» εξελίσσεται στην Ουάσινγκτον, καθώς ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, φέρεται να έχει προχωρήσει σε ενέργειες που μπλοκάρουν ή καθυστερούν τις προαγωγές περισσότερων από δώδεκα μαύρων και γυναικών ανώτερων αξιωματικών σε όλους τους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων.
Ορισμένοι εξ αυτών εκτιμάται ότι στοχοποιούνται λόγω της φυλής, του φύλου τους ή και της φερόμενης σύνδεσής τους με πολιτικές ή πρόσωπα της κυβέρνησης Μπάιντεν, σύμφωνα με εννέα Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τη διαδικασία.
Παρέμβαση στη διαδικασία προαγωγών
Η διαδικασία προαγωγών στον Στρατό Ξηράς, την Πολεμική Αεροπορία, το Ναυτικό και το Σώμα Πεζοναυτών είναι δομημένη ώστε να διασφαλίζει ότι προάγονται οι πλέον κατάλληλοι αξιωματικοί. Ωστόσο, η απόφαση του Χέγκσεθ να παρέμβει έχει προκαλέσει ανησυχία τόσο εντός των σωμάτων όσο και στον Λευκό Οίκο, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές.
«Δεν υπάρχει ούτε μία υπηρεσία που να έχει μείνει αλώβητη από το επίπεδο εμπλοκής του Χέγκσεθ», δήλωσε χαρακτηριστικά ένας από τους αξιωματούχους.
Ανησυχίες για διακρίσεις και πολιτικά κριτήρια
Δύο από τους αξιωματούχους ανέφεραν ότι επικρατεί έντονη ανησυχία, ακόμη και στον Λευκό Οίκο, ότι ο Χέγκσεθ εμποδίζει ή καθυστερεί την προαγωγή ικανών αξιωματικών σε βαθμούς στρατηγών και ναυάρχων, με κριτήρια που σχετίζονται με τη φυλή ή το φύλο τους.
Η στάση αυτή εντάσσεται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην ευρύτερη προσπάθειά του να ανατρέψει τις πολιτικές διαφορετικότητας, ισότητας και ένταξης (DEI) στο Πεντάγωνο. Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι ότι στοχοποιούνται και στελέχη που θεωρείται πως συνδέονται με την πολιτική γραμμή της κυβέρνησης Μπάιντεν.
Καρατόμηση Τζορτζ και ρήξη στην ηγεσία
Την Πέμπτη 2/4, ο υπουργός απομάκρυνε τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγό Ράντι Τζορτζ, παρά το γεγονός ότι η τετραετής θητεία του επρόκειτο να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2027.
Ο Τζορτζ, ανώτατος αξιωματικός του Στρατού, είχε διατελέσει ανώτερος στρατιωτικός βοηθός του πρώην υπουργού Άμυνας Λόιντ Όστιν κατά την περίοδο της κυβέρνησης Μπάιντεν.
Ο ίδιος είχε ζητήσει πρόσφατα συνάντηση με τον Χέγκσεθ προκειμένου να συζητήσουν το μπλοκάρισμα προαγωγών αξιωματικών του Στρατού, μια πρακτική που, σύμφωνα με πληροφορίες, φαινόταν να πλήττει κυρίως γυναίκες και έγχρωμους άνδρες.
Ωστόσο, ο Χέγκσεθ αρνήθηκε να τον συναντήσει ή να αιτιολογήσει τις αποφάσεις του, σύμφωνα με δύο ακόμη Αμερικανούς αξιωματούχους.
«Πόλεμος» κατά της DEI και της «woke» κουλτούρας
Ο υπουργός, ο οποίος ήδη από πέρυσι είχε διακηρύξει το τέλος της «woke» κουλτούρας στο Υπουργείο Πολέμου, έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στις πρωτοβουλίες DEI της κυβέρνησης Μπάιντεν, στάση που συμμερίζεται και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Παράλληλα, έχει κατηγορήσει δημόσια τον στρατό ότι προωθεί στελέχη με βάση την ποικιλομορφία και όχι την αξία. Πάντως, τέσσερις αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι δεν έχουν μπλοκαριστεί όλες οι προαγωγές που αφορούν γυναίκες ή μέλη μειονοτήτων.
Τα «κριτήρια» αποκλεισμού
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, μεταξύ των κριτηρίων που φέρεται να επικαλείται ο Χέγκσεθ για την απόρριψη υποψηφιοτήτων περιλαμβάνονται η υποστήριξη σε εμβολιασμούς κατά της Covid-19, η επιβολή χρήσης μάσκας κατά την περίοδο της πανδημίας, καθώς και πιθανή εμπλοκή σε προγράμματα DEI.
Επιπλέον, όπως επισημαίνεται, η σύνδεση με τον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού Μαρκ Μίλεϊ, τον οποίο ο Τραμπ θεωρεί πολιτικό αντίπαλο, μπορεί επίσης να καταστήσει έναν αξιωματικό πιο ευάλωτο σε έλεγχο.
«Δεν υπάρχει συνέπεια στα κριτήρια των προαγωγών», σχολίασε ένας ακόμη αξιωματούχος.
Μπλοκαρισμένες προαγωγές σε Ναυτικό και Πεζοναύτες
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Χέγκσεθ μπλόκαρε την προαγωγή ή τον διορισμό τριών αξιωματικών του Ναυτικού, δύο γυναικών και ενός μαύρου άνδρα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, κανένας από τους εμπλεκόμενους δεν τελούσε υπό έρευνα ή δεν αντιμετώπιζε κατηγορίες που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την απόφαση.
Παρά τις εισηγήσεις της ηγεσίας του Σώματος Πεζοναυτών υπέρ των συγκεκριμένων προαγωγών, ο υπουργός αρνήθηκε να τις εγκρίνει.
«Παγωμένες» λίστες και παρεμβάσεις
Παράλληλα, λίστα αξιωματικών του Ναυτικού που είχαν επιλεγεί για προαγωγή σε βαθμό υποναυάρχου παραμένει «παγωμένη» για περισσότερο από έναν μήνα στο γραφείο του Χέγκσεθ, προκαλώντας ανησυχία ότι ενδέχεται να υπάρξουν παρεμβάσεις με κριτήρια φυλής ή φύλου. Αντίστοιχες παρεμβάσεις καταγράφονται και στην Πολεμική Αεροπορία, όπου ορισμένα ονόματα αφαιρέθηκαν από λίστες προαγωγών.
Πώς λειτουργεί κανονικά η διαδικασία
Η συνήθης διαδικασία προβλέπει ότι κάθε κλάδος συγκροτεί συμβούλιο αξιολόγησης, το οποίο επιλέγει τους υποψήφιους για προαγωγή και καταρτίζει σχετικές λίστες. Οι λίστες αυτές διαβιβάζονται στον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, στο γραφείο του υπουργού Άμυνας, στον Λευκό Οίκο και τελικά στη Γερουσία για έγκριση.
Οι προαγωγές σε ανώτατους βαθμούς (τριών και τεσσάρων αστέρων) εξετάζονται μεμονωμένα, αλλά ακολουθούν την ίδια θεσμική διαδρομή.
Σπάνια πρακτική και θεσμικά ερωτήματα
Σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους, είναι εξαιρετικά σπάνιο για έναν υπουργό Άμυνας να αφαιρεί ονόματα από λίστες προαγωγών ή να απορρίπτει εισηγήσεις των επιτελείων.
Θεσμικά, η μεγαλύτερη εξουσία παρέμβασης ανήκει στον πρόεδρο των ΗΠΑ, ενώ η απόσυρση υποψηφιότητας πριν φτάσει στον Λευκό Οίκο απαιτεί αιτιολόγηση, όπως εκκρεμής έρευνα ή σοβαρές κατηγορίες.
Στην προκειμένη περίπτωση, οι αξιωματικοί που αφαιρέθηκαν δεν αντιμετώπιζαν τέτοιες εκκρεμότητες.
Οι διαγραφές από τις λίστες
Ενδεικτικά, η φετινή λίστα προαγωγών του Στρατού περιλάμβανε περίπου 30 αξιωματικούς για τον βαθμό του ταξίαρχου. Ωστόσο, πριν αποσταλεί στον Λευκό Οίκο και στη συνέχεια στη Γερουσία, ο Χέγκσεθ διέγραψε τέσσερα ονόματα, δύο γυναικών και δύο μαύρων αξιωματικών.
Παρά το γεγονός ότι η τελική λίστα περιλάμβανε και άλλες γυναίκες και μέλη μειονοτήτων, πέντε αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η φυλή και το φύλο διαδραμάτισαν ρόλο στις συγκεκριμένες αφαιρέσεις.
«Αν δεν υπάρχουν καταγγελίες ή έρευνες, γιατί αφαιρέθηκαν; Όλοι έχουν υπηρετήσει στο πεδίο, όλοι έχουν δοκιμαστεί», σχολίασε ένας από αυτούς.
Δημογραφικά στοιχεία
Το ζήτημα είχε αναδείξει πρώτο και η εφημερίδα New York Times, κάνοντας λόγο για παρεμπόδιση προαγωγών γυναικών και αξιωματικών μειονοτήτων.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία του Υπουργείου Άμυνας (2024), το 80% των εν ενεργεία στρατιωτικών είναι άνδρες και το 67% λευκοί, ενώ οι μαύροι ανέρχονται στο 18%. Στους αξιωματικούς, το 74% είναι λευκοί και μόλις το 9% μαύροι.
Απομακρύνσεις και πολιτική ευθυγράμμιση
Κατά τη διάρκεια της θητείας Χέγκσεθ, έχουν απομακρυνθεί και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί, όπως ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Μπράουν Τζούνιορ και η πρώην αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων Λίζα Φραντσέτι. Σύμφωνα με πηγές, θεωρήθηκαν ότι δεν ευθυγραμμίζονταν με τις προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ.
«Σκιά» στην αξιοπιστία του συστήματος
Απόστρατος αξιωματικός χαρακτήρισε τη διαδικασία προαγωγών «αυστηρή και αξιόπιστη», προειδοποιώντας ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις υπονομεύουν την εμπιστοσύνη.
«Το σώμα των αξιωματικών εμπιστεύεται αυτή τη διαδικασία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η παρέμβαση χωρίς σαφή αιτιολόγηση «ρίχνει σκιά και δημιουργεί την αίσθηση ότι ολόκληρη η καριέρα ενός αξιωματικού μπορεί να κριθεί πολιτικά, με μια και μόνο υπογραφή».
Με πληροφορίες από: The Guardian
