Η τρίτη εβδομάδα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν ολοκληρώνεται την ώρα που ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έρχεται αντιμέτωπος με μια κρίση που φαίνεται να είναι πέρα από τον έλεγχό του. Οι τιμές της ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο εκτινάσσονται, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται απομονωμένες από τους συμμάχους τους και όλο και περισσότερα στρατεύματα ετοιμάζονται να αναπτυχθούν, παρά την υπόσχεσή του ότι ο πόλεμος θα ήταν απλώς μια σύντομη επιχείρηση.
Ο Τραμπ, υιοθετώντας αμυντική στάση, χαρακτήρισε «δειλές» τις άλλες χώρες του ΝΑΤΟ επειδή αρνήθηκαν να συνδράμουν στην εξασφάλιση των Στενών του Ορμούζ και επέμεινε ότι η επιχείρηση εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νεότερη ανάλυση του πρακτορείου Reuters, η δήλωσή του την Παρασκευή (20/3) ότι η μάχη «κερδήθηκε στρατιωτικά» έρχεται σε αντίθεση με την πραγματικότητα ενός τολμηρού Ιράν, το οποίο περιορίζει τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο, ενώ παράλληλα εξαπολύει πυραυλικές επιθέσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Βίντεο από την επίθεση του Ιράν στη Ντιμόνα:
Το ανυποχώρητο Ιράν
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του υποσχόμενος να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις, φαίνεται πλέον να μην ελέγχει ούτε την έκβαση, ούτε το μήνυμα μιας σύγκρουσης που ο ίδιος συνέβαλε να ξεκινήσει. Η απουσία μιας σαφούς στρατηγικής εξόδου ενέχει κινδύνους, τόσο για την προεδρική κληρονομιά του, όσο και για τις πολιτικές προοπτικές του κόμματός του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι αγωνίζονται να διατηρήσουν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Ο Τραμπ έχει φτιάξει για τον εαυτό του ένα αδιέξοδο που ονομάζεται πόλεμος με το Ιράν, και δεν ξέρει πώς να βγει από αυτό», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για θέματα Μέσης Ανατολής υπό κυβερνήσεις τόσο των Ρεπουμπλικάνων, όσο και των Δημοκρατικών. «Αυτή είναι η μεγαλύτερη πηγή απογοήτευσής του», πρόσθεσε.
Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αμφισβήτησε αυτόν τον χαρακτηρισμό, δεδομένου ότι πολλοί από τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν έχουν εξοντωθεί σε στοχευμένες επιθέσεις, το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού έχει βυθιστεί και το οπλοστάσιό του σε βαλλιστικούς πυραύλους έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό. «Πρόκειται για μια αδιαμφισβήτητη στρατιωτική επιτυχία», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Στιγμιότυπο από χτύπημα στην Ιερουσαλήμ:
Τα «προδομένα» Αραβικά κράτη
Τα όρια της εξουσίας του Τραμπ – σε διπλωματικό, στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο – έχουν αναδειχθεί πλήρως. Ο ένοικος του Λευκού Οίκου πιάστηκε απροετοίμαστος από την αντίσταση των άλλων μελών του ΝΑΤΟ και άλλων ξένων εταίρων να διαθέσουν τα πολεμικά τους ναυτικά μέσα για να συμβάλλουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με έναν άλλο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου ο οποίος, όπως και άλλοι αξιωματούχοι, μίλησε στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Στα Στενά του Ορμούζ, η κατάσταση είναι τέτοια που τίποτα δεν διέρχεται χωρίς την έγκριση των Ιρανών. Η Τεχεράνη έχει προχωρήσει σε εκτεταμένες οχυρωματικές εργασίες, σκάβοντας στα γύρω βουνά και τοποθετώντας κυκλικά συστοιχίες πυραύλων, αποκτώντας έτσι τη δυνατότητα να πλήξει οποιοδήποτε πλοίο επιθυμεί.
Αυτή η στρατιωτική «υπεροχή» προκαλεί έντονο προβληματισμό στους ηγέτες του Μπαχρέιν, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ιδιαίτερα του Ντουμπάι), αν και η ανησυχία είναι λιγότερο έκδηλη στο Ομάν. Καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, οι χώρες αυτές εξετάζουν το ενδεχόμενο να απεμπλακούν από την «κηδεμονία» των ΗΠΑ και να ξεκινήσουν στενότερες επαφές με την Ινδία, την Κίνα και το Πακιστάν.
Πολιτικοί αναλυτές που έχουν γνώση των συνθηκών στη Μέση Ανατολή, αλλά και της κουλτούρας του Ιράν, θεωρούν πως η στροφή αυτή οφείλεται στην πεποίθηση ότι ο Πρόεδρος Τραμπ τους έχει προδώσει, καθώς φαίνεται να επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στο Ισραήλ, παραμελώντας τα συμφέροντα των χωρών του Κόλπου.
Τα Στενά του Ορμούζ
Καταρρέει η «λαμπερή» εικόνα των τουριστικών «παραδείσων»
Οι οικονομίες αυτών των κρατών του Κόλπου, οι οποίες πέρα από το πετρέλαιο – τον «μαύρο χρυσό» – βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, έχουν υποστεί τεράστια πλήγματα. Διαφαίνονται πλέον σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα και βασικά αγαθά, ενώ τα αεροδρόμια υπολειτουργούν, εξυπηρετώντας κυρίως όσους επιθυμούν να εγκαταλείψουν την περιοχή.
Οι μεγαλύτεροι φόβοι των κατοίκων αφορούν – πάντα σύμφωνα με αναλυτές – την έλλειψη νερού, τα «κρυφά όπλα» του Ιράν και την απειλή χημικών επιθέσεων.
Ως γνωστόν, οι χώρες αυτές χρησιμοποιούν μονάδες αφαλάτωσης για να εξασφαλίζουν το νερό που χρειάζονται. Παράλληλα, υπάρχει η αίσθηση ότι ο πραγματικός πόλεμος δεν έχει αρχίσει ακόμα, καθώς το Ιράν φαίνεται να μην έχει χρησιμοποιήσει τα «μεγαλύτερα» όπλα του.
Πλήγμα που σημειώθηκε στο Ντουμπάι:
Υπό τον φόβο χημικών επιθέσεων
Μάλιστα, τα κράτη του Κόλπου αναρωτιούνται τι μπορεί να συμβεί εάν ένας πύραυλος του Ιράν – που όπως αποδείχτηκε μπορεί να επιτεθεί σε μεγαλύτερες αποστάσεις από ό,τι υπολογιζόταν, έπειτα και από το σημερινό πλήγμα στη βάση Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό – φέρει κεφαλή με χημικά.
Η καταστροφή, προβλέπουν οι αναλυτές, θα ήταν πολύ μεγάλη και το σενάριο δεν είναι διόλου απίθανο, εάν το Ιράν πιεστεί τόσο, που στραφεί σε οπλισμό αυτού του τύπου. Για αυτό, το συγκεκριμένο σενάριο φαίνεται να ανησυχεί και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ιρανική πυραυλική επίθεση στη Ντιμόνα:
Τα όρια της ισχύος του Τραμπ
Παράλληλα, με τον Αμερικανό πρόεδρο να μην θέλει να φανεί απομονωμένος, ορισμένοι σύμβουλοι του Λευκού Οίκου του πρότειναν να βρει γρήγορα μια «έξοδο» και να θέσει όρια στο εύρος της στρατιωτικής επιχείρησης, ανέφερε μια πηγή που βρίσκεται κοντά στις συζητήσεις. Ωστόσο, δεν ήταν σαφές αν αυτό το επιχείρημα ήταν αρκετό για να πείσει τον Τραμπ.
Κατά την άποψη ορισμένων αναλυτών, η απροθυμία των συμμάχων αντανακλά, όχι μόνο τη διστακτικότητά τους να εμπλακούν σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν ζητήθηκε η γνώμη τους, αλλά και μια αντίδραση στην υποτίμηση των παραδοσιακών συμμαχιών των ΗΠΑ από τον ίδιο, από την επανεκλογή του πριν από 14 μήνες.
Έχουν επίσης αρχίσει να εμφανίζονται διαφορές με το Ισραήλ, με τον Τραμπ να επιμένει ότι δεν γνώριζε εκ των προτέρων τίποτα για την ισραηλινή επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, ενώ ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επίθεση είχε γίνει σε συντονισμό με τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ βρίσκεται τώρα σε ένα σταυροδρόμι στην Επιχείρηση «Epic Fury», χωρίς να υπάρχει σαφές σημάδι για το ποια πορεία θα ακολουθήσει, σύμφωνα με αναλυτές.
Θα μπορούσε να ρισκάρει τα πάντα και να εντείνει την αμερικανική επίθεση, ενδεχομένως ακόμη και να καταλάβει τον πετρελαϊκό κόμβο του Ιράν στο νησί Χαργκ ή να αναπτύξει στρατεύματα κατά μήκος των ακτών του Ιράν για να εντοπίσει εκτοξευτές πυραύλων. Ωστόσο, αυτό θα συνεπαγόταν τον κίνδυνο μιας μακροπρόθεσμης στρατιωτικής εμπλοκής, στην οποία το αμερικανικό κοινό θα αντιτασσόταν σε μεγάλο βαθμό.
Ή, με τις δύο πλευρές να απορρίπτουν τις διαπραγματεύσεις προς το παρόν, ο Τραμπ θα μπορούσε να κηρύξει νίκη και να προσπαθήσει να αποχωρήσει, κάτι που θα μπορούσε να αποξενώσει τους συμμάχους του Κόλπου, οι οποίοι θα έμεναν με ένα πληγωμένο, εχθρικό Ιράν – ένα Ιράν που θα μπορούσε ακόμα να επιδιώξει την κατασκευή ενός πυρηνικού όπλου και να ασκεί έλεγχο στη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο. Η Τεχεράνη από τη μεριά της έχει αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Το Reuters μετέδωσε την Παρασκευή (20/3) ότι ο αμερικανικός στρατός αποστέλλει χιλιάδες επιπλέον πεζοναύτες και ναύτες στη Μέση Ανατολή, αν και δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση για την αποστολή στρατευμάτων στο ίδιο το Ιράν.
Ο πόλεμος έχει επίσης δείξει ότι η κάποτε ισχυρή επιρροή του Τραμπ πάνω στο κίνημα «MAGA» («Make America Great Again») εξασθενεί, με εξέχοντες influencers να εκφράζουν την αντίθεσή τους στη σύγκρουση. Αν και η βάση του τον έχει στηρίξει ως επί το πλείστον μέχρι στιγμής, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η δύναμη του Τραμπ ενδέχεται να αποδυναμωθεί τις επόμενες εβδομάδες, αν οι τιμές της βενζίνης συνεχίσουν να αυξάνονται και αποσταλούν αμερικανικά στρατεύματα.
«Καθώς η οικονομική κατάσταση θα χειροτερεύει», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής, Ντέιβ Γουίλσον, «οι άνθρωποι θα αρχίσουν να αναρωτιούνται: “Γιατί πληρώνω πάλι τόσο ακριβά για τη βενζίνη; Γιατί τα Στενά του Ορμούζ καθορίζουν τώρα αν θα μπορέσω ή όχι να πάω διακοπές τον επόμενο μήνα;”».
Ο Ντόναλντ Τραμπ
Λάθος υπολογισμοί
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, έχει διαμορφωθεί όλο και περισσότερο η αντίληψη εντός της κυβέρνησης ότι η σύγκρουση και οι συνέπειές της θα έπρεπε να είχαν προγραμματιστεί καλύτερα εκ των προτέρων, σύμφωνα με δύο πηγές που είναι ενήμερες για τις συζητήσεις στον Λευκό Οίκο, αν και ο πρώτος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αντέκρουσε ότι η εκστρατεία είχε σχεδιαστεί διεξοδικά και ήταν καλά εξοπλισμένη για οποιαδήποτε πιθανή δράση.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μεγαλύτερη εσφαλμένη εκτίμηση του Τραμπ αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν θα ανταποκρινόταν σε μια σύγκρουση που θεωρεί υπαρξιακή.
Η Τεχεράνη αντέδρασε χρησιμοποιώντας τους εναπομείναντες πυραύλους της και έναν στόλο οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), προκειμένου να αντισταθμίσει τη στρατιωτική υπεροχή των εχθρών της, επιτιθέμενη σε γειτονικά κράτη του Κόλπου και κλείνοντας σχεδόν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ, τη διαδρομή διακίνησης του 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ανεξάρτητα από το αν ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του είχαν προβλέψει τους κινδύνους, δεν κατάφεραν να τους αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.
«Δεν κατάφεραν να εξετάσουν διεξοδικά τα ενδεχόμενα σενάρια σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους μια σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να πάρει λάθος τροπή, όπου τα πράγματα ενδέχεται να μην εξελίσσονταν σύμφωνα με το σχέδιο που είχαν καταρτίσει», δήλωσε ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ, Τζον Μπας, ο οποίος υπηρέτησε στο Αφγανιστάν και στην Τουρκία.
Καθώς η σύγκρουση παρατείνεται, παρατηρούνται όλο και περισσότερα σημάδια του εκνευρισμού του Τραμπ λόγω της αδυναμίας του να ελέγξει την εικόνα που παρουσιάζεται στα ΜΜΕ. Τις τελευταίες ημέρες, επιτέθηκε σφοδρά στα Μέσα, προωθώντας αβάσιμους ισχυρισμούς περί «προδοσίας» επειδή δημοσίευσαν ειδήσεις που θεωρεί ότι υπονομεύουν την πολεμική προσπάθεια.
«Δυσκολεύεται να ελέγξει την ειδησεογραφική ατζέντα, όπως είχε συνηθίσει, επειδή εξακολουθεί να μην μπορεί να εξηγήσει γιατί οδήγησε τη χώρα σε πόλεμο και τι θα ακολουθήσει», δήλωσε ο Μπρετ Μπρουέν, πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής στην κυβέρνηση Ομπάμα, ο οποίος σήμερα διευθύνει την εταιρεία στρατηγικής συμβουλευτικής «Situation Room» στην Ουάσινγκτον. «Φαίνεται να έχει χάσει την ικανότητά του να διαμορφώνει τον δημόσιο λόγο».
Ο Πιτ Χέγκσεθ
Ο λάθος άνθρωπος, στη λάθος θέση;
Πολιτικοί αναλυτές με βαθιά γνώση της Μέσης Ανατολής εκτιμούν ότι αυτή η σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί σε ένα «νέο Βιετνάμ» για τον Τραμπ, χωρίς καν να απαιτηθούν χερσαίες επιχειρήσεις, καθώς οι ατέρμονες εθροπραξίες μπορούν να συνεχιστούν για μήνες.
Τέλος, έντονη είναι η κριτική για την τοποθέτηση του Πιτ Χέγκσεθ στη θέση του Υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ. Αναλυτές που διατηρούν επαφές με τα Εμιράτα τον χαρακτηρίζουν ως απρόβλεπτο. Χαρακτηριστική είναι η έκφραση που χρησιμοποιούν ορισμένοι, λέγοντας πως «αυτός είναι τρελός», υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι που έχει παρασύρει τον Τραμπ στην «παγίδα» αυτού του πολέμου.
