Το Ισραήλ σκοτώνει τον έναν ηγέτη μετά τον άλλον σε αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Ιράν, καθώς επιδιώκει να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία. Ωστόσο, η προηγούμενη εμπειρία του από τη στόχευση ανώτερων αξιωματούχων και στρατιωτικών δείχνει ότι η συγκεκριμένη στρατηγική έχει όρια και, μερικές φορές, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.
Από τη Χεζμπολάχ και την Χαμάς στην ηγεσία του Ιράν η πρακτική είναι η ίδια
Η ηγεσία και ο ισραηλινός στρατός μας έχει συνηθίσει να εκτελεί ηγετικά στελέχη των αντιπάλων του, αλλά οι μετέπειτα εξελίξεις δεν δείχνουν να αλλάζουν κάτι:
Σκότωσε τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα. Η οργάνωση εξακολουθεί να εκτοξεύει πυραύλους.
Απομάκρυνε την ηγεσία της Χαμάς.
Η οργάνωση εξακολουθεί να ελέγχει τη μισή Γάζα και δεν έχει καταθέσει τα όπλα.
Ως στρατηγική, οι στοχευμένες δολοφονίες σπάνια έχουν χρησιμοποιηθεί εναντίον ενός κράτους. Ενώ μπορεί να προσφέρουν απτά επιτεύγματα που οι ηγέτες μπορούν να χαρακτηρίσουν ως νίκες, ειδικά σε πολέμους χωρίς σαφή τελικό στόχο, σπάνια αντιμετωπίζουν τα πραγματικά αίτια που τροφοδοτούν τις συγκρούσεις.
Ο Τζον Άλτερμαν, πρόεδρος του Τμήματος Παγκόσμιας Ασφάλειας και Γεωστρατηγικής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, δήλωσε ότι ο αντίκτυπος των στοχευμένων δολοφονιών συχνά εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου.
Σημείωσε ότι η κυβέρνηση και ο στρατός του Ιράν αποτελούνται από διάφορους αλληλεπικαλυπτόμενους θεσμούς που μέχρι στιγμής έχουν επιβιώσει από κύματα τιμωρητικών αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων.
«Ακόμα και οι δικτάτορες βασίζονται σε ολόκληρα δίκτυα που τους υποστηρίζουν», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε στην εναρκτήρια ομοβροντία του πολέμου.
Αντικαταστάθηκε από τον γιο του, Μοτζτάμπα, ο οποίος θεωρείται ακόμη λιγότερο συμβιβαστικός.
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν συνέχισαν να εκτοξεύουν κύματα πυραύλων στο Ισραήλ και τα γειτονικά κράτη του Κόλπου και ουσιαστικά να πνίγουν το Στενό του Ορμούζ, παρόλο που κορυφαίοι διοικητές σκοτώθηκαν.
Μια πανάρχαια τακτική
Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει δεκάδες στοχευμένες δολοφονίες σε όλη την ιστορία του, αλλά οι παλαιστινιακές και λιβανέζικες ένοπλες ομάδες συχνά έχουν επιβιώσει και έχουν γίνει ακόμη πιο ισχυρές μετά την απώλεια κορυφαίων ηγετών τους.
Πάρτε για παράδειγμα τη Χεζμπολάχ. Το 1992 μια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή σκότωσε τον τότε ηγέτη της, Αμπάς Μουσαουί, στον νότιο Λίβανο.
Υπό τον Νασράλα, τον χαρισματικό για πολλούς Λιβανέζους αντικαταστάτη του, η Χεζμπολάχ εξελίχθηκε στην ισχυρότερη ένοπλη ομάδα της περιοχής και πολέμησε το Ισραήλ μέχρι αιματηρού αδιεξόδου το 2006.
Ο Νασράλα και σχεδόν όλοι οι βοηθοί του σκοτώθηκαν στον πόλεμο του 2024 μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.
Η σιιτική ένοπλη οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν, υπέστη και άλλες σημαντικές απώλειες εκείνο το έτος, αλλά επανέλαβε τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ λίγες ημέρες μετά την έναρξη του τρέχοντος πολέμου.
Η Χαμάς έχει χάσει τον έναν ηγέτη της μετά τον άλλον.
Το Ισραήλ σκότωσε τον ιδρυτή και πνευματικό ηγέτη της, Σεΐχη Αχμέτ Γιασίν, σε αεροπορική επιδρομή το 2004.
Σχεδόν όλοι οι αρχιτέκτονες της επίθεσης της ισλαμικής παλαιστινιακής οργάνωσης στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 έχουν έκτοτε σκοτωθεί.
Παρόλα αυτά, όχι μόνο εκμηδενίστηκε και αποδιοργανώθηκε, αλλά συνεχίζει απτόητη λόγω ακριβώς των πρακτικών γενοκτονίας και αφανισμού των κατοίκων στη Λωρίδα της Γάζας, τροφοδοτώντας συνεχώς την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης καταφύγει σε στοχευμένες δολοφονίες εναντίον της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), σκοτώνοντας τον Οσάμα μπιν Λάντεν σε επιδρομή στο Πακιστάν το 2011 και τον ιδρυτή του IS, Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι, το 2019.
Και οι δύο ομάδες έχουν μειωθεί σημαντικά, αλλά μόνο μετά από πολυετείς πολέμους με τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου λέει ότι η δολοφονία των ηγετών του Ιράν έχει ως στόχο την αποδυνάμωση της κυβέρνησης, ώστε οι Ιρανοί να μπορέσουν να ξεσηκωθούν και να την ανατρέψουν, ιδανικά αντικαθιστώντας την με μια φιλική κυβέρνηση στο πρότυπο της φιλοδυτικής μοναρχίας που ανατράπηκε το 1979.
Δεν έχουν υπάρξει ενδείξεις τέτοιας εξέγερσης από την έναρξη του πολέμου, αφότου οι ιρανικές αρχές κατέστειλαν τις μαζικές διαμαρτυρίες τον Ιανουάριο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει κατά καιρούς υπονοήσει ότι ο πόλεμος στοχεύει στην ανάδειξη ενός πιο μετριοπαθούς ηγέτη εντός της κυβέρνησης του Ιράν, αλλά το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα πιο ριζοσπαστικό ή ακόμη και απόλυτα χαοτικό εάν το κράτος καταρρεύσει.
Στη σύγχρονη εποχή, είναι σπάνιο για ένα έθνος να δολοφονεί ηγέτες ενός άλλου – Τι έχει γίνει στο παρελθόν
Το 1961 ο τότε πρωθυπουργός του Κονγκό, Πατρίς Λουμούμπα, ανατράπηκε και δολοφονήθηκε με μια συνωμοσία που υποστηρίχθηκε από τη CIA και το Βέλγιο. Η αφρικανική χώρα βίωσε δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης, εμφυλίου πολέμου και αστάθειας.
Η επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011 άνοιξε τον δρόμο για τους αντάρτες να συλλάβουν και να σκοτώσουν τον επί χρόνια δικτάτορα Μουαμάρ Καντάφι.
Μετά από περισσότερο από μια δεκαετία συγκρούσεων και αστάθειας, η χώρα εξακολουθεί να είναι κομμένη στη μέση και βυθισμένη στο χάος.
Το Ιράκ βυθίστηκε σε παρόμοιο χάος όταν η εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ το 2003, διέλυσε την κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν και οδήγησε στη φυλάκισή του και τελικά στον απαγχονισμό του.
Το ερώτημα είναι πάντα: «ποιος έρχεται μετά;»
Ο Γιόσι Κουπερβάσερ, πρώην επικεφαλής του τμήματος έρευνας στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, δήλωσε ότι οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να αποτελέσουν ένα αποτελεσματικό εργαλείο, αλλά δεν αποτελούν «θεραπεία για όλα τα προβλήματα».
«Αυτές οι επιχειρήσεις από μόνες τους δεν αλλάζουν δραματικά την ικανότητα αυτών των οργανώσεων να προκαλούν ζημιές και να πραγματοποιούν επιθέσεις», είπε. «Αλλά είναι σημαντικό για το Ισραήλ να αποδυναμώσει τους εχθρούς του».
Στη Γάζα, στον Λίβανο και τώρα στο Ιράν, σημείωσε, το Ισραήλ έχει απομακρύνει δεκάδες προσωπικότητες, αναδιαμορφώνοντας τη δομή της ηγεσίας με διαρκή τρόπο. Στο Ιράν, «ίσως δεν υπάρχει ακόμη “αλλαγή καθεστώτος”, αλλά υπάρχει “αλλαγή στο καθεστώς”. Οι άνθρωποι δεν είναι οι ίδιοι άνθρωποι», είπε.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών δήλωσε στο Associated Press ότι οι επιθέσεις «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας του Ιράν έχουν υποβαθμίσει την ικανότητα των πολιτικών ηγετών να εκδίδουν εντολές στον στρατό, να διαμορφώνουν πολιτική και να λαμβάνουν αποφάσεις. Ο αξιωματούχος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει απόρρητες αξιολογήσεις.
Αλλά η δολοφονία ηγετών μπορεί επίσης να γυρίσει μπούμερανγκ, ριζοσπαστικοποιώντας τους οπαδούς, αναδεικνύοντας πιο ακραίους διαδόχους ή μετατρέποντας τους δολοφονημένους ηγέτες σε μάρτυρες με διαρκή επιρροή.
Το μάθημα που δεν έχει γίνει πάθημα
Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Northeastern, Μαξ Άμπραμς, δήλωσε ότι τα στοιχεία από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, το Ισραήλ και τα παλαιστινιακά εδάφη δείχνουν ότι η βία κατά των αμάχων αυξάνεται μετά από στοχευμένες δολοφονίες.
«Ο αποκεφαλισμός μιάς ηγεσίας είναι επικίνδυνος», είπε. «Όταν εξοντώνεις έναν ηγέτη που προτιμά κάποιο βαθμό αυτοσυγκράτησης και ασκεί επιρροή στους υφισταμένους του, τότε υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα, μετά τον θάνατό του, να δεις ακόμη πιο ακραίες τακτικές από αυτούς που θα τον διαδεχθούν».
Οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να δημιουργήσουν κενά ηγεσίας και δυνατότητες για αλλαγή, αλλά μόνο όταν συνδυάζονται με μια συνεκτική πολιτική στρατηγική, δήλωσε ο Mohanad Hage Ali, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Carnegie Middle East στη Βηρυτό.
«Μπορείς να αποκεφαλίσεις μια οργάνωση ή να την νικήσεις στρατιωτικά, αλλά αν δεν το κάνεις πολιτικά, δεν θα λειτουργήσει. Και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς αυτό θα προχωρήσει πολύ περισσότερο», είπε.
