Ο εξαιρετικά μεταδοτικός αφθώδης πυρετός μόλις πέρασε την πόρτα της Ελλάδας, στη Λέσβο, την ίδια ώρα που η σκιά της ευλογιάς πέφτει βαριά πάνω από το φετινό Πάσχα.
Η εξέλιξη του πρώτου κρούσματος αφθώδους πυρετού ήρθε να«πυρπολήσει» την κατάσταση στο παρά ένα της περιόδου του Πάσχα, αφαιρώντας από την πασχαλινή αγορά 50.000 έως 70.000 αρνιά και κατσίκια, δεδομένου ότι η Λέσβος βρίσκεται αυστηρό lockdown.
Στο νησί, το οποίο ήταν από τις λίγες «καθαρές» από ευλογιά των προβάτων περιοχές στη χώρα επικρατεί ανησυχία, θυμός και φόβος για το μέλλον.
«Από το γάλα που φεύγει εκτός νησιού, τις εξαγωγές αρνιών για το Πάσχα, τον έμπορο που θα πουλήσει κρεάς σε μια ταβέρνα, όλα αυτά τα χιλιάδες αρνιά που είχαμε έτοιμα για σφάξιμο, όλα τινάζονται στον αέρα» λέει στο in ο Μανώλης Κωνσταντέλλης, κτηνοτρόφος στον Μεσότοπο Λέσβου.
«Ολοι αυτοί οι κτηνοτρόφοι που ήταν έτοιμοι να στείλουν τα πρόβατα στο σφαγείο, περίμεναν πώς και πώς να πληρωθούν για να πάρουν μια ανάσα. Είναι τεράστιο πλήγμα για το νησί μας. Είμαστε ο τρίτος νομός παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος στην Ελλάδα. Διακυβεύονται πάρα πολλά με τον αφθώδη πυρετό» συνεχίζει ο κ. Κωνσταντέλλης να περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί στο νησί τις τελευταίες δύο μέρες.
Σημειώνεται πως ο αφθώδης πυρετός είναι ένα εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα το οποίο προσβάλλει τα δίχηλα ζώα (βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίρους) και ορισμένα άγρια είδη. Πρόκειται για ένα από τα πιο επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων παγκοσμίως. Η δε Λέσβος έχει την πιο πυκνοκατοικημένη κτηνοτροφία στα δίχηλα ζώα.
Ο αφθώδης πυρετός μεταδίδεται και αερογενώς, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Αγρια ζώα και τρωκτικά δύνανται να μεταφέρουν τον ιό από μολυσμένες εκμεταλλεύσεις σε υγιείς.
Ολα τα βλέμματα στραμμένα στη Λέσβο – Tο στοίχημα της εκρίζωσης
Το πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού στην Ελλάδα μετά από 20 χρόνια (η τελευταία φορά που ο ιός είχε κάνει την εμφάνισή του στη χώρα μας ήταν το 2000-2001), εντοπίστηκε σε εκτροφή βοοειδών την Κυριακή 15 Μαρτίου στην περιοχή της Πελόπης, στη Δημοτική Ενότητα Μανταμάδου του Δήμου Δυτικής Λέσβου. Στην περιοχή της Τουρκίας που βρίσκεται απέναντι από τον Μανταμάδο, ο αφθώδης πυρετός είναι σε μεγάλη έξαρση.
Οσο για τον κτηνοτρόφο στην Πελόπη, ο οποίος δηλώνει ότι δεν γνωρίζει πως προσβλήθηκε το κοπάδι του από τον αφθώδη πυρετό, εκτός από 30 αγελάδες, είχε και 200 πρόβατα, σε έτερο σημείο, σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων από τις αγελάδες. Ολα τα ζώα θανατώθηκαν από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες του νησιού.
Να τονιστεί πως πρόκειται για αγελαίο κοπάδι, δηλαδή για αγελάδες που βόσκουν έξω στη φύση, διανύοντας μικρότερες ή μεγαλύτερες αποστάσεις, γεγονός που έχει αυξήσει την ανησυχία για το πόσο μακριά στο νησί έχει ταξιδέψει ο ιός αλλά και πότε εμφανίστηκε.
Σημειώνεται πως σε ακτίνα μόλις 5 χιλιομέτρων από τη μολυσμένη εκτροφή βρίσκονται 800 αγελάδες και 22.000 αιγοπρόβατα. Σύμφωνα με τον υφυπουργό αγροτικής ανάπτυξης, Χρήστο Κέλλα, οποίος μίλησε στο in, τα ζώα σε αυτή την ακτίνα δεν θα θανατωθούν a priori, αν δεν βγουν θετικά στο τεστ εντοπισμού του ιού.
Συμφωνα με τον υφυπουργό τις επόμενες 15 μέρες όπου η Λέσβος θα βρίσκεται σε αυστηρό lockdown θα πραγματοποιηθούν χιλιάδες αιμοληψίες και μοριακά τεστ με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες στο νησί να ενισχύονται απο κλιμάκιο κτηνιάτρων του υπουργείου. Αν επί 21 ημέρες δεν εμφανιστεί νέο κρούσμα αφθώδους πυρετού η εκρίζωση θεωρείται επιτυχής.
Σε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Ανάπτυξης και Τροφίμων χθες, 16 Μαρτίου, αποφασίστηκε εφαρμογή σχεδίου έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με την ευρωπαική και εθνική νομοθεσία.
Σήμερα, 18 Μαρτίου, στο νησί μεταβαίνει εκτάκτως ο υφυπουργός του ΥΠΑΑΤ, Χρήστος Κέλλας μαζί με κλιμάκιο κτηνιάτρων του υπουργείου για να συμμετάσχουν σε σύσκεψη με το Λιμενικό, την Περιφέρεια, τους δημάρχους αλλά και εκπροσώπους της Αστυνομίας.
Αυτή τη στιγμή, το σύνολο της Λέσβου βρίσκεται εντός απαγορευμένης ζώνης στην οποία εφαρμόζονται όλα τα προβλεπόμενα μέτρα από τον ευρωπαϊκό κανονισμό 2020/687.
Εκτός από την απαγόρευση σφαγών ζώων εντός του νησιού, ισχύει και απαγόρευση μετακίνησης ζώντων ζώων εντός και εκτός νησιού αλλά και απαγόρευση διακίνησης τροφίμων ζωικής προέλευσης απο πολίτες, στις προσωπικές τους αποσκευές, εκτός νησιού. Κανένο ζωικό, γαλακτομικό ή τυροκομικό προϊόν δεν βγαίνει από τη Λέσβο.
Ηδη, όποιο πλοίο έρχεται και φεύγει από το λιμάνι της Μυτιλήνης, περνάει από τη διαδικασία της απολύμανσης με ψεκασμούς σε ολα τα οχήματα που εισέρχονται στο πλοίο.
Στο καυτό ερώτημα αν είναι εφικτό ο εξαιρετικά μεταδοτικός αφθώδης πυρετός να μην ξεφύγει από τη Λέσβο και να πετύχει το στοίχημα της εκρίζωσης του ιού, χωρίς εμβολιασμό, αυτό σύμφωνα με τους ειδικούς θεωρείται εφικτό δεδομένου ότι η Λέσβος βρίσκεται πολύ συχνά (λόγω της εγγύτητας της με την Τουρκία) αντιμέτωπη με ζωονόσους (μόνο η ευλογιά έχει περάσει στο νησί τουλάχιστον 8 φορές). Η Λέσβος έχει αποκτήσει αντανακλαστικά αλλά και πείρα στην γρήγορη εκρίζωση των ιών. Την ίδια στιγμή, το γεγονός ότι πρόκειται για νησί και πιο απομονωμένη περιοχή αυξάνει τις ελπίδες να μην περάσει ο ιός στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Σημειώνεται πως για τον αφθώδη πυρετό υπάρχει σύγχρονο, εγκεκριμένο εμβόλιο, DIVA/ διαφοροποιημένο (επιτρέπει να φανεί αν ένα ζωο είναι εμβολιασμένο ή προσβεβλημένο από τον ιό), όμως για την ώρα, ο εμβολιασμός είναι ένα σενάριο που δεν θέλει καθόλου να συζητήσει το ΥΠΑΑΤ για τους ίδιους λόγους που δεν θέλει να προχωρήσει και στο εμβόλιο για την ευλογιά (για να μην γίνει η χώρα ενδημική και για να μην υπάρξουν μεγάλες απώλειες στις εξαγωγές Π.Ο.Π. προϊόντων).
Οι ειδικοί πάντως επισημαίνουν πως οι αγορές του εξωτερικού είναι ήδη καχύποπτες και επιφυλακτικές με τα ελληνικά προϊόντα -γαλακτοκομικά και τυροκομικά- δεδομένου πως πριν από περίπου δύο χρόνια στη χώρα μας έκανε την εμφάνιση της η πανώλη, στη συνέχεια η ευλογιά, ασθένεια την οποία ακόμα παλεύουμε να εκριζώσουμε και σειρά πήρε τώρα ο αφθώδης πυρετός. Τα παραπάνω δείχνουν πως η χώρα μας δεν θωρακίζεται επαρκώς απέναντι στις ζωονόσους που την απειλούν από τις γειτονικές χώρες και κυρίως από την Τουρκία.
Τα εκλεκτά πρόβατα της Λέσβου υπό απειλή
Το ακόμα πιο στενάχωρο αυτής της ιδιαίτερα αρνητικής εξέλιξης για την ελληνική κτηνοτροφία είναι πως τα απειλούμενα αυτή τη στιγμή πρόβατα της Λέσβου, εκτός από πολυάριθμα είναι και ποιοτικά.
Ο Κωνσταντίνος Ρέκκας, κτηνίατρος με ειδίκευση στην αναπαραγωγή και στη γενετική βελτίωση, ερευνητής στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών στον ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θεσσαλονίκη χαρακτηρίζει τα συγκεκριμένα πρόβατα, από τα κορυφαία στην Ευρώπη.
Οπως εξηγεί: «τα πρόβατα της Λέσβου είναι καλά δουλεμένα, με τους κτηνοτρόφους εκεί να συνεργάζονται με το Ινστιτούτο μας στη Θεσσαλονίκη αλλά και με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι πρόβατα γενετικής βελτίωσης ,τα οποία έχουν διπλασιάσει την παραγωγική τους ικανότητα τα τελευταία 10 χρόνια. Είναι τόσο ποιοτικά που πωλούνται και εκτός Ελλάδας. Οι κτηνοτρόφοι στο νησί έχουν επενδύσει στο επάγγελμα τους».
Το φετινό σχέδιο για το Πάσχα (πριν κάνει την εμφάνισή του ο αφθώδης πυρετός)
Πίσω, στις εξελίξεις του αφθώδους πυρετού, λίγο πριν επιβεβαιωθεί το πρώτο κρούσμα στην Ελλάδα, – ο ιός σαρώνει εντωμεταξύ την Τουρκία και την Κύπρο- το ΥΠΑΑΤ είχε προχωρήσει στην τέταρτη κατά σειρά ενημέρωση για την πορεία της ευλογιάς στη χώρα μας, ανακοινώνοντας παράλληλα το σχέδιο δράσης για το φετινό Πάσχα.
Οπως σημείωσε κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης ο γενικός γραμματέας του υπουργείου, Σπύρος Πρωτοψάλτης: «Η περίοδος που είναι μπροστά μας είναι η πιο κρίσιμη για την πορεία της ευλογιάς. Το περσινό Πάσχα ήταν δυστυχώς μια περίοδος που οδήγησε σε μεγάλη έξαρση κρουσμάτων. Η μεγάλη ζήτηση κρέατος οδήγησε σε πολλές μετακινήσεις ζώων και έξαρση κρουσμάτων».
Το σχέδιο δράσης για το φετινό Πάσχα, περιλαμβάνει καθολική απαγόρευση όλων των μετακινήσεων αιγοπροβάτων στις ζώνες προστασίας (5 χλμ), επιτήρησης (20χλμ) και στην περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη.
Οι μετακινήσεις προς σφαγή θα επιτρέπονται μόνο με σχετική έγκριση από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή και με την προβλεπόμενη διαδικασία δειγματοληψίας σιέλου (PCR).
Η παραπάνω μέθοδος (τεστ σιέλου στα πρόβατα που πρόκειται να σφαγιαστούν για κατανάλωση κρέατος) εφαρμόστηκε σύμφωνα με τον κ. Πρωτοψάλτη πρώτη φορά τα περασμένα Χριστούγεννα με πολύ καλά αποτελέσματα.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το υπουργείο, ενεργοποιούνται μόνιμοι, σταθεροί σταθμοί απολύμανσης σε κομβικές διαδρομές μεταφοράς ζώων και οχημάτων.
Οπως ανέφερε ο κ. Πρωτοψάλτης: «Είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τις Περιφέρειες για να εξασφαλίσουμε τον μέγιστο αριθμό απολυμαντικών σταθμών, έτσι ώστε όλα τα οχήματα που πηγαίνουν στις εκτροφές και περνούν από τα οδικά δίκτυα να έχουν απολυμανθεί και να διαθέτουν πιστοποιητικό απολύμανσης, το οποίο είναι προαπαιτούμενο για να μετακινηθούν ζώα προς σφαγή».
Θα έχουμε έλλειμμα αμοεριφίων το Πάσχα; Ιδού το ερώτημα
Με τα πάνω από 50.000 με 70.000 αμνοερίφια της Λέσβου να βγαίνουν από την εξίσωση του κρέατος που θα είναι διαθέσιμο για κατανάλωση το φετινό Πάσχα, αλλά και με τις αυστηρές προδιαγραφές που έθεσε το ΥΠΑΑΤ για τη σφαγή αιγοπροβάτων από τις υπόλοιπες περιοχές (δηλαδή τεστ σιέλου πριν τη σφαγή) το ερώτημα είναι: «επαρκεί το ελληνικό κρέας που θα πέσει στην αγορά και από πού και με ποιον τρόπο θα εισάγουμε το υπόλοιπο;».
Σημειώνεται πως την περίοδο του Πάσχα η αγορά χρειάζεται 450.000 με 500.000 αμνοερίφια.
Σημειώνεται πως τη διενέργεια των τεστ σιέλου για την ευλογιά, δειγματοληπτικά στα ζώα που θα οδηγηθούν προς σφαγή, θα διεκπεραιώνουν δύο εργαστήρια- ένα του υπουργείου στη Λάρισα και αυτό του ΕΤΕΚΑ- Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, στην Αθήνα. Το τελευταίο είναι μια προσθήκη της τελευταίας στιγμής έτσι ώστε να αυξηθούν τα μοριακά τεστ ένεκα της περιόδου του Πάσχα. Τα περασμένα Χριστούγεννα στη διαδικασία των τεστ σιέλου συμμετείχε και το εργαστήριο του ΕΛΓΟ- ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θεσσαλονίκη, όμως σε αυτή τη φάση παραμένει αβέβαιο αν θα επιστρατευτεί και για την περίοδο του Πάσχα.
Σε κάθε περίπτωση, οι κτηνοτρόφοι από την πλευρά τους εκφράζουν αμφιβολίες για το αν αυτό το σύστημα θα κινείται με ταχύτητα και ευελιξία. «Μετά τις 20 Μαρτίου ξεκινούν οι σφαγές. Θα μπορέσουν δύο εργαστήρια να αναλύσουν τον αριθμό των δειγμάτων που χρειάζεται η αγορά σε καθημερινή βάση;» αναρωτιέται ο Δημήτρης Μόσχος, πρόεδρος Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας και συμπληρώνει: «Οι κτηνοτρόφοι φοβούνται πως θα μείνουν αιγοπρόβατα άσφαχτα γιατί δεν θα έχουν γίνει τα τεστ».
Ο Αργύρης Μπαϊραχτάρης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Τυρνάβου, σημειώνει πως η ελληνική παραγωγή αιγοπρόβειου κρέατος έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, πρόβλημα που γίνεται χειροπιαστό την περίοδο του Πάσχα.
Οι εισαγωγές κρέατος αποτελούν διαχρονική πρακτική. Οπως λέει ο ίδιος στο in: «Οι εισαγωγές από μόνες τους δεν είναι κακές, το πρόβλημα είναι πως σε πολλές περιπτώσεις τα εισαγόμενα αμνοερίφια δεν έχουν σήμανση με τη σωστή χώρα προέλευσης και άρα δεν έχουν και κατάλληλη τιμή. Οι ελληνοποιήσεις είναι σημαντικό πρόβλημα».
Σύμφωνα με τον κ. Κέλλα τα αμνοερίφια που θα εισάγει η Ελλάδα το φετινό Πάσχα για να συμπληρώσει τις ελλείψεις, θα είναι είτε σφαγμένα ζώα από χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν μία ή περισσότερες ζωονόσους, είτε ζώντα ζώα τα οποία θα οδηγηθούν κατευθείαν στη σφαγή και θα προέρχονται από τις «καθαρές» από ζωονόσους, Γαλλία και Ισπανία.
Οι κτηνοτρόφοι έχουν διαφορετική άποψη για τις εισαγωγές ζώντων ζώων την ώρα που η χώρα πλήττεται από την ευλογιά και «φλερτάρει» και με τον αφθώδη πυρετό.
«Εμείς για την καταστροφή μας ποτέ δεν μπορούμε να πούμε όχι στους άλλους» σχολιάζει με αγανάκτηση ο κ. Μπαϊραχτάρης τονίζοντας πως 80.000 κτηνοτρόφοι στην Ελλάδα είναι εγκλωβισμένοι λόγω των ζωονόσων εδώ και πάνω από ενάμιση χρόνο.
*Κεντρική φωτογραφία: Απολύμανση σε όχημα που εξήλθε από πλοίο στη Μυτιλήνη | Φωτογραφία: www.stonisi.gr
