Σχεδόν ενάμιση μήνα μετά το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο στις 3 Φεβρουαρίου 2026, όπου 15 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ένα παιδί εξακολουθεί να αγνοείται έπειτα από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με βάρκα που μετέφερε πρόσφυγες/ισσες, και λίγο πριν τη συμπλήρωση ενός χρόνου από το τραγικό ναυάγιο της Λέσβου της 3ης Απριλίου 2025, όπου επτά άνθρωποι (ανάμεσά τους τρεις γυναίκες και τρία παιδιά) έχασαν τη ζωή τους, δημοσιεύουμε σήμερα τον ετήσιο απολογισμό των θανατηφόρων περιστατικών στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας για το 2025.
Τουλάχιστον 58 πρόσφυγες και προσφύγισσες ανασύρθηκαν νεκροί/ες και ακόμα 40 αγνοούνται (και θεωρούνται πλέον νεκροί) σε 28 θανατηφόρα περιστατικά (εκ των οποίων 16 ναυάγια) στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας το 2025, σύμφωνα με την Refugee Support Aegean. Οι αριθμοί αυτοί προκύπτουν από τα στοιχεία που δημοσιεύουμε σήμερα για το σύνολο του έτους 2025, μετά από δική μας συλλογή και επεξεργασία, με βάση δημόσια διαθέσιμες πηγές.
Επιπλέον, στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, καταγράψαμε τουλάχιστον 53 νεκρούς και 3 αγνοούμενους σε 10 περιστατικά. Αν και οι αριθμοί αυτοί δεν είναι εξαντλητικοί, καθώς η δημοσίευση των επίσημων τουρκικών δεδομένων είναι αρκετά σύνθετη, προκύπτει ότι και στις δύο πλευρές του Αιγαίου και την ευρύτερη περιοχή της Κρήτης, τουλάχιστον 154 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται το 2025 σε 38 θανατηφόρα περιστατικά. Σημειώνουμε, επίσης, ότι έχουμε καταγράψει τουλάχιστον 23 σορούς που έχουν εντοπιστεί χωρίς να συνδέονται με συγκεκριμένο ναυάγιο ή περιστατικό, και πιθανότατα σχετίζονται με προσφυγικά περιστατικά, οι οποίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στο παραπάνω νούμερο.
Από τα 28 θανατηφόρα περιστατικά με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, 14 σημειώθηκαν στο Βόρειο Αιγαίο, 11 στο Νότιο Αιγαίο και 3 στην Κρήτη. Επιπλέον, το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 18 γυναίκες και 10 παιδιά νεκρά ή αγνοούμενα.
Σε κάποια από αυτά τα περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές για ενέργειες που χρήζουν ανεξάρτητης διερεύνησης ως πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άσκησης βίας στα σύνορα.
Η εικόνα αυτή παραμένει ελλιπής. Σύμφωνα με εκθέσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, ο πραγματικός αριθμός νεκρών και αγνοουμένων στη Μεσόγειο είναι πιθανό να είναι υψηλότερος, καθώς πολλά ναυάγια δεν αναφέρονται ή δεν εντοπίζονται ποτέ, ιδιαίτερα στην Κεντρική Μεσόγειο, και έχουν εξαιρετικά τραγικό απολογισμό θυμάτων, λόγω του ανοιχτού πελάγους. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) καταγράφει 197 νεκρούς και αγνοούμενους/ες σε 17 θανατηφόρα περιστατικά στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Λιβύης και της Αιγύπτου.
«Να σταματήσουμε θάβουμε ανθρώπους»
Στις 22 Μαρτίου, στο Φαρμακονήσι, ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους ένας άντρας και δύο ανήλικα· τα παιδιά επανήλθαν χάρη στην άμεση παροχή πρώτων βοηθειών. Στις 26 Ιουνίου, εντοπίστηκε νεκρός ο 7χρονος πρόσφυγας που αγνοούνταν επί τρεις ημέρες σε ναυάγιο κοντά στο Φαρμακονήσι: το σώμα του βρέθηκε τελικά από την τουρκική ακτοφυλακή στις τουρκικές ακτές ενώ η διαδικασία επίσημης ταυτοποίησης του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη με την συνδρομή της RSA. Στις 11 Νοεμβρίου, σε ναυάγιο κοντά στη Γαύδο, ανασύρθηκαν 3 σοροί, μιας γυναίκας και δύο αντρών, δεκατρία τουλάχιστον άτομα αγνοούνται ενώ κυκλοφόρησε συγκλονιστικό βίντεο με τους ανθρώπους να ζητούν βοήθεια αμέσως πριν τη βύθιση της λέμβου τους παρουσία του σκάφους της Ευρωπαϊκής Συνοριακής και Ακτοφυλακής – Frontex που έσπευσε για παροχή βοήθειας. Στις 8 Δεκεμβρίου, ένα 12χρονο αγόρι διαμελίστηκε από προπέλα σκάφους στη Σάμο. Στις 25 Δεκεμβρίου, ανήλικο κορίτσι αγνοούνταν και δεν βρέθηκε ποτέ, μετά από περιστατικό στο Φαρμακονήσι.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ήταν το ναυάγιο της 3ης Απριλίου 2025, ανοιχτά της Σκάλας Συκαμνιάς στη Λέσβο, όπου επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους τρεις γυναίκες και τρία παιδιά. Η RSA ανέλαβε από την επόμενη μέρα την εκπροσώπηση των περισσότερων επιζώντων/ουσών και των οικογενειών των θυμάτων, συντονίζοντας τις διαδικασίες επικοινωνίας με τις αρμόδιες αρχές ώστε να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση και η ταφή των νεκρών, που για κάποιους διήρκεσαν τρεις μήνες. Όπως σημείωσε η Έφη Λατσούδη, κοινωνική επιστήμονας στην RSA: «Οι πολιτικές που σκοτώνουν στα σύνορα έχουν βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Το ζήτημα δεν είναι μόνο να στεκόμαστε δίπλα στις οικογένειες την ώρα της ταφής. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε για να σταματήσουμε να θάβουμε ανθρώπους.»
