Η συμμαχία Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παραμένει θεμέλιο της γεωπολιτικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εικόνα απόλυτης σύμπλευσης, υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον και η Ιερουσαλήμ αντιλαμβάνονται τον πόλεμο με το Ιράν.
Αυτό υποστηρίζει ο ισραηλινός πολιτικός αναλυτής Ido Dembin, σε συνέντευξή του στη La Repubblica, επιχειρώντας να εξηγήσει τις διαφορετικές στρατηγικές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπένγιαμιν Νετανιάχου
«Κανείς δεν θα παραδεχόταν ότι υπάρχουν διαφορές»
Σύμφωνα με τον Dembin, καμία από τις δύο ηγεσίες δεν θα παραδεχόταν δημόσια ότι υπάρχει απόσταση στις στρατηγικές τους. Παρ’ όλα αυτά, η διαφορά είναι υπαρκτή και βαθιά.
«Η μεγαλύτερη απόσταση», εξηγεί, «βρίσκεται στον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ιρανική απειλή».
Η υπαρξιακή διάσταση για το Ισραήλ
Για την ισραηλινή κοινωνία, το Ιράν δεν αποτελεί απλώς έναν γεωπολιτικό αντίπαλο αλλά μια υπαρξιακή απειλή.
Η αντίληψη αυτή, όπως επισημαίνει ο αναλυτής, έχει ιστορικές ρίζες. Συνδέεται τόσο με τον πόλεμο του 1967, όταν αραβικά κράτη επιτέθηκαν στο Ισραήλ, όσο και με τις πρόσφατες εμπειρίες βίας, όπως η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα ότι το Ισραήλ πρέπει να προλαμβάνει και να εξουδετερώνει όποιον απειλεί την ύπαρξή του-ακόμη και με στρατιωτική ισχύ-είναι βαθιά ριζωμένη.
«Πρώτα απ’ όλα, κανείς από τους δύο δεν θα παραδεχόταν ότι υπάρχουν διαφορές. Στην πραγματικότητα όμως, η μεγαλύτερη απόσταση εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η ιρανική απειλή.
Για την πλειονότητα των Ισραηλινών είναι υπαρξιακή: συνδέεται με όσα συνέβησαν το ’67, όταν τα αραβικά κράτη επιτέθηκαν στη χώρα, αλλά και με την 7η Οκτωβρίου 2023. Εδώ η ιδέα ότι το Ισραήλ πρέπει να αμυνθεί απέναντι σε όποιον θέλει να το εξοντώσει —και να το κάνει με τη βία— είναι πολύ ισχυρή.
Η Αμερική γνωρίζει ότι μπορεί να δεχθεί επίθεση ή να υποστεί ζημιά, ίσως από την Κίνα ή τη Ρωσία, αλλά ποτέ να αφανιστεί. Και σίγουρα όχι από το Ιράν. Αυτό εξηγεί γιατί ο Τραμπ μπορεί να λέει ότι δεν έχει πια τίποτα να βομβαρδίσει, ενώ το Ισραήλ τρέμει στην ιδέα ότι θα χάσει την υποστήριξή του», αναφέρει χαρακτηριστικά ο ισραηλινός πολιτικός αναλυτής.
Η διαφορετική οπτική της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική οπτική είναι διαφορετική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν ότι μπορεί να δεχθούν πλήγματα από μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα ή η Ρωσία. Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουν την πιθανότητα «εξαφάνισης» του κράτους τους.
Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον Dembin, η απειλή από το Ιράν δεν έχει την ίδια βαρύτητα για την Ουάσιγκτον.
Η διαφορά αυτή εξηγεί γιατί ο Τραμπ μπορεί να δηλώνει ότι «δεν υπάρχει πλέον τίποτα να βομβαρδιστεί», ενώ στο Ισραήλ η προοπτική αποχώρησης της αμερικανικής στήριξης προκαλεί έντονη ανησυχία.
Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής στήριξης
Για την κυβέρνηση του Νετανιάχου, η αμερικανική υποστήριξη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στρατηγικής ασφάλειας.
Η πιθανότητα περιορισμού ή αλλαγής της στάσης της Ουάσιγκτον δημιουργεί ανησυχία στο Τελ Αβίβ, καθώς η ισραηλινή στρατηγική απέναντι στο Ιράν στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως σημειώνει ο Dembin, αυτή η θεμελιώδης διαφορά αντίληψης εξηγεί γιατί, παρά τη ρητορική σύμπλευση, οι προτεραιότητες των δύο ηγετών δεν είναι απολύτως ίδιες.
Ποιος είναι ο Ido Dembin
Ο Ido Dembin είναι Ισραηλινός πολιτικός αναλυτής με διπλή υπηκοότητα, αμερικανική και ισραηλινή.
Σπούδασε στο Columbia University της Νέας Υόρκης και υπήρξε ιδρυτής του φιλελεύθερου ισραηλινού think tank Molad: The Center for the Renewal of Israeli Democracy.
Έχει υπηρετήσει ως σύμβουλος στην ισραηλινή αποστολή σε OECD, UNESCO και Council of Europe, αποκτώντας εμπειρία σε διεθνείς οργανισμούς και δημόσια διπλωματία.
Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται ως ανεξάρτητος αναλυτής και σχολιαστής διεθνών σχέσεων, με ιδιαίτερη εστίαση στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών–Ισραήλ και στη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής.
Με πληροφορίες από: La Rebbuplica
