Οι ηθικές αναστολές της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Anthropic, αναφορικά με την παρακολούθηση Αμερικανών πολιτών, ήταν η αιτία που έχασε ένα πανάκριβο συμβόλαιο με το αμερικανικό Πεντάγωνο. Το συμβόλαιο αυτό αναμένεται να πάρει η OpenAI.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε ρεπορτάζ του το Euractiv, οι ευαισθησίες αυτές είναι μάλλον επιλεκτικές. Ούτε η Anthropic ούτε η OpenAI εξέφρασαν αντιρρήσεις για την παρακολούθηση μη Αμερικάνων, ακόμη και Ευρωπαίων.
Η ηθικά σκεπτόμενη Anthropic
Η Anthropic ιδρύθηκε από ανθρώπους που έφυγαν από την OpenAI, λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια. Η εταιρεία έχει δημιουργήσει ένα προφίλ «περισσότερο ηθικά σκεπτόμενης» σε σύγκριση με τα υπόλοιπα μεγάλα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης. Και συγκρούστηκε με τον «υπουργό Πολέμου» του Ντόναλντ Τραμπ, Πιτ Χέγκσεθ, λόγω ανησυχιών για το πώς θα χρησιμοποιηθεί το chatbot Claude από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας.
Το Claude χρησιμοποιείται ευρέως ως εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων από τον αμερικανικό στρατό. Χρησιμοποιήθηκε και στην επίθεση στο Ιράν. Ωστόσο, η Anthropic έθεσε ένα όριο στη χρήση του, απαιτώντας από το Πεντάγωνο διαβεβαιώσεις ότι τα μοντέλα της δεν θα χρησιμοποιηθούν για μαζική εγχώρια παρακολούθηση ή για την τροφοδοσία πλήρως αυτόνομων όπλων.
Οι συνομιλίες φέρεται να κατέρρευσαν, καθώς ο Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι το υπουργείο Άμυνας θέλει να έχει τον πλήρη έλεγχο της τεχνολογίας που αγοράζει και χρησιμοποιεί. Και για να τιμωρήσει την Anthropic, όχι μόνο δεν ανανέωσε τις συμβάλεις, αλλά τη χαρακτήρισε «κίνδυνο για την αλυσίδα εφοδιασμού». Αυτό σημαίνει πλήγμα για την εταιρεία ΑΙ, διότι όσες εταιρείες χρησιμοποιούν το Claude της Anthropic δεν θα μπορούν να κάνουν έργα για τον αμερικανικό στρατό.
Οι δημοκρατικές αξίες είναι μόνο για τους Αμερικανούς
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι οι αντιρρήσεις της Anthropic για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για κατασκοπεία, αφορούσαν μόνο την εγχώρια μαζική παρακολούθηση. Η εταιρεία δεν είχε αντίρρηση για τη νόμιμη μαζική παρακολούθηση μη Αμερικανών, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων.
Το είπε ο διευθύνων σύμβουλός της, Ντάριο Αμοντέι: «Υποστηρίζουμε τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για νόμιμες αποστολές πληροφοριών και αντικατασκοπείας στο εξωτερικό. Αλλά η χρήση αυτών των συστημάτων για μαζική εγχώρια παρακολούθηση είναι ασυμβίβαστη με τις δημοκρατικές αξίες».
Έτσι, έχασε τα συμβόλαια με το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας, το οποίο έσπευσε και έκλεισε συμφωνία με την OpenAI. Δήλωσε επίσης ότι η εταιρεία του Σαμ Άλτμαν είχε καλύτερες εγγυήσεις από αυτές που είχε ζητήσει η Anthropic.
Όπως διαβεβαιώνει στην ανακοίνωση του το αμερικανικό Πεντάγωνο, στη σύμβαση με την OpenAI, «το Σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα χρησιμοποιείται για την απεριόριστη παρακολούθηση των προσωπικών πληροφοριών Αμερικανών, σύμφωνα με αυτές τις αρχές».
Καθώς ακολούθησαν αντιδράσεις, ο διευθύνων σύμβουλος, Σαμ Άλτμαν, έγραψε ότι θα τροποποιήσει τη συμφωνία της με το υπουργείο για να προσθέσει περαιτέρω εγγυήσεις, για να σταματήσει η χρήση του συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης για «εγχώρια επιτήρηση Αμερικανών πολιτών και υπηκόων».
Υποστήριξε επίσης ότι η OpenAI είχε λάβει διαβεβαιώσεις ότι οι υπηρεσίες της δεν θα χρησιμοποιούνταν από υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ στο πλαίσιο του Υπουργείου Άμυνας, όπως η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας.
Τεχνητή νοημοσύνη και μαζική επιτήρηση
Η παρακολούθηση πολιτών και η συλλογή λεπτομερών προσωπικών δεδομένων δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει νέες δυνατότητες. Σύμφωνα με τον Ρόμπιν Στάαμπ, ερευνητή από την Ελβετία, που μίλησε στο Euractiv, τα σύγχρονα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να κάνουν αυτό το έργο πολύ πιο φθηνά. Αποκτάς τα στοιχεία, λέει, «με το ένα εκατοστό – ένα χιλιοστό – της οικονομικής και χρονικής επένδυσης, ή και λιγότερο».
Επίσης, ο Στάαμπ δεν πιστεύει ότι τα μοντέλα ΑΙ δεν θα εκπαιδευτούν να κάνουν για μαζική επιτήρηση. Προειδοποιεί ότι οι τεχνικές διασφαλίσεις δεν θα εμποδίσουν κάποιον που έχει κίνητρο να χρησιμοποιήσει ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης για μαζική επιτήρηση.
Οι ευρωπαϊκές διασφαλίσεις
Το δίκτυο Euractiv επισημαίνει ότι οι συμφωνίες της Anthropic ή της OpenAI με την αμερικανική κυβέρνηση δεν σημαίνουν ότι οποιοσδήποτε αμερικανικός φορέας μπορεί να παρακολουθεί μη Αμερικανούς πολίτες. Στην ΕΕ υπάρχουν ορισμένοι κανόνες για το πώς επιτρέπεται στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τα δεδομένα των Ευρωπαίων.
Το Πλαίσιο Προστασίας Δεδομένων ΕΕ-ΗΠΑ (DPF) δημιουργεί υποχρεώσεις για τους συμμετέχοντες οργανισμούς των ΗΠΑ που χειρίζονται τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών της ΕΕ όταν αυτά μεταφέρονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επίσης, προηγούμενες συμφωνίες υψηλού επιπέδου για τη διατλαντική μεταφορά δεδομένων ακυρώθηκαν ακριβώς λόγω των προγραμμάτων μαζικής παρακολούθησης των ΗΠΑ που στοχεύουν μη Αμερικανούς.
Επίσης, βάσει του DPF, υπάρχει περιθώριο για τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα των πολιτών της ΕΕ. Υπάρχει ένας μηχανισμός καταγγελιών που περιλαμβάνεται στο πλαίσιο αποσκοπεί στη δημιουργία ελέγχων και ισορροπιών, αλλά η αποτελεσματικότητά του αμφισβητείται.
«Όλα είναι δυνατά»
Ο Μαξ Σρεμς, Ευρωπαίος ακτιβιστής για τα δικαιώματα της ιδιωτικής ζωής, του οποίου οι νομικές προσφυγές έθαψαν τις προηγούμενες συμφωνίες μεταφοράς δεδομένων ΕΕ-ΗΠΑ στο δικαστήριο, δεν πιστεύει ότι αυτές οι συμφωνίες παρέχουν μεγάλη προστασία έναντι της παρακολούθησης με τεχνητή νοημοσύνη.
Μιλώντας στο Euractiv, είπε: «Εάν δεν είστε πολίτης των ΗΠΑ, σχεδόν όλα είναι δυνατά, εφόσον τα δεδομένα είναι “σχετικά με τις διεθνείς σχέσεις των ΗΠΑ”».
Επίσης, υπάρχουν κι άλλες συμφωνίες βάσει των οποίων οι αρχές των ΗΠΑ λαμβάνουν συγκεκριμένα δεδομένα για Ευρωπαίους. Όπως για τις εμπορικές πτήσεις που πραγματοποίησαν ή τις οικονομικές συναλλαγές τους, με στόχο κυρίως την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Επίσης, Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον συζητούν μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει τη μεταφορά ευαίσθητων δεδομένων Ευρωπαίων ταξιδιωτών στις ΗΠΑ. Αυτή θα μπορούσε να επιτρέψει τη λήψη αυτοματοποιημένων αποφάσεων υπό προϋποθέσεις, πιθανόν με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Η Anthropic και η OpenAI, αλλά και η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ στις Βρυξέλλες προς το παρόν δεν έχουν απαντήσει στα αιτήματα για σχολιασμό του ρεπορτάζ.
- Με στοιχεία από το Euractiv
