Σαφές μήνυμα για άμεση και συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση απέναντι στη γεωπολιτική αστάθεια και το διαρθρωτικό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας έστειλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο «EIB Group Forum 2026: A strong Europe in a changing world», που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει», ενώ σημείωσε πως «η ευρωπαϊκή κυριαρχία δεν αποτελεί πλέον αφηρημένη επιδίωξη, αλλά βασική προϋπόθεση για την οικονομική επιβίωση και τη θεσμική ισχύ» της Ένωσης.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, έκανε λόγο για μια πρωτοφανή και βαθιά ανησυχητική κρίση, με άμεσες συνέπειες στις ενεργειακές ροές, στο κόστος μεταφορών και ασφάλισης και στη σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων.
«Όσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης», επισήμανε, προσθέτοντας ότι οι γεωπολιτικοί κραδασμοί αυξάνουν την πίεση σε μια ήδη εύθραυστη διεθνή τάξη.
Το διαρθρωτικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας
Πέρα από τις εξωτερικές κρίσεις, ο κ. Πιερρακάκης ανέδειξε το δομικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η υστέρηση στην παραγωγικότητα, το διευρυνόμενο χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι δημογραφικές πιέσεις – με πιθανή μείωση του εργατικού δυναμικού έως και δύο εκατομμυρίων ατόμων ετησίως μέχρι το 2040 – αλλάζουν, όπως είπε, ριζικά την αναπτυξιακή εξίσωση.
«Η ανάπτυξη, πλέον, δεν μπορεί να στηρίζεται στην αύξηση της προσφοράς εργασίας, αλλά στην ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω καινοτομίας, επενδύσεων και αποτελεσματικής κατανομής κεφαλαίου», υπογράμμισε.
«Αδρανείς αποταμιεύσεις και επενδυτικό κενό»
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο επενδυτικό έλλειμμα της ΕΕ. Κάθε χρόνο, οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν περίπου 1,4 τρισ. ευρώ, ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών των κεφαλαίων παραμένει σε χαμηλής απόδοσης καταθέσεις.
Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στην ΕΕ ανέρχονται στο 2,2% του ΑΕΠ, έναντι 3,4% στις ΗΠΑ, ενώ οι επενδύσεις venture capital διαμορφώνονται περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ, έναντι 0,7% στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
«Η Ευρώπη δεν στερείται ιδεών ή αποταμιεύσεων. Αυτό που της λείπει είναι η κλίμακα και οι μηχανισμοί που μετατρέπουν τις αποταμιεύσεις σε καινοτομία», τόνισε χαρακτηριστικά.
«Κομβικός ο ρόλος της ΕΤΕπ»
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε κομβικό τον ρόλο της Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, ως θεσμών που μειώνουν τον επενδυτικό κίνδυνο, δημιουργούν έργα κατάλληλα για χρηματοδότηση και προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.
Όπως επισήμανε, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί κρίσιμη διαρθρωτική μεταρρύθμιση, προκειμένου να ενοποιηθούν οι κεφαλαιαγορές και να διοχετευθούν αποτελεσματικότερα οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε στρατηγικές επενδύσεις.
Ψηφιακή χρηματοδότηση και στρατηγική αυτονομία
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης του προέδρου του Eurogroup αποτέλεσε η ψηφιακή χρηματοδότηση, την οποία χαρακτήρισε «δομικό μετασχηματισμό» στον τρόπο άντλησης και κατανομής κεφαλαίων. Τεχνολογίες όπως τα distributed ledger technologies (DLT) και το tokenisation μπορούν, όπως είπε, «να μειώσουν το κόστος, να επιταχύνουν τις διασυνοριακές πληρωμές και να διευρύνουν την πρόσβαση σε επενδύσεις», ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ωστόσο, προειδοποίησε για τους κινδύνους κατακερματισμού, αστάθειας και κυβερνοαπειλών, επισημαίνοντας ότι η καινοτομία απαιτεί σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο και ισχυρή εποπτεία. Στο πλαίσιο αυτό, έκανε αναφορά στον κανονισμό MiCAR και στη στρατηγική σημασία του ψηφιακού ευρώ για τη διατήρηση της νομισματικής κυριαρχίας και της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών.
«Η εμπιστοσύνη είναι η κατεύθυνση που πρέπει να επιλέξουμε»
Καταλήγοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε το όραμά του για μια Ευρώπη όπου οι αποταμιεύσεις δεν παραμένουν αδρανείς, οι επιχειρήσεις αναπτύσσονται διασυνοριακά με ευκολία και η τεχνολογία μειώνει το κόστος χωρίς να υπονομεύει τη σταθερότητα.
«Η επιλογή δεν είναι μεταξύ καινοτομίας και σταθερότητας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν διαθέτουμε την στρατηγική σαφήνεια και την πολιτική αυτοπεποίθηση για να πετύχουμε και τα δύο», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η εμπιστοσύνη αποτελεί το θεμέλιο για το επόμενο κύμα ευρωπαϊκής ευημερίας.
