Κρίσιμη διπλωματική συνάντηση στη Γενεύη είναι προγραμματισμένη για σήμερα Πέμπτη 26/02 μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, με στόχο μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί την κατάργηση των χρονικών περιορισμών, επιδιώκοντας δέσμευση αόριστης διάρκειας που θα περιλαμβάνει μελλοντικά και τον έλεγχο των βαλλιστικών πυραύλων.
Ενώ η ιρανική ηγεσία εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για την αποφυγή μιας σύγκρουσης, η Ουάσινγκτον ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή με αποστολή μαχητικών αεροσκαφών. Οι διαπραγματεύσεις θεωρούνται η τελευταία ευκαιρία για ειρηνική επίλυση, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποιεί με στρατιωτικά πλήγματα σε περίπτωση αποτυχίας. Η έκβαση των συνομιλιών θα καθορίσει αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε μια ιστορική συμφωνία ή σε μια γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση.
Τι είναι οι «ρήτρες λήξης»
Κλειδί στην σημερινή διαπραγμάτευση θεωρούνται οι «ρήτρες λήξης» (sunset clauses) που ήταν διατάξεις της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 (JCPOA), σύμφωνα με τις οποίες οι περισσότεροι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα έληγαν σταδιακά σε ένα διάστημα μεταξύ 8 και 25 ετών από την υπογραφή της.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απορρίπτει αυτές τις ρήτρες για τους εξής λόγους:
– Απαίτηση για συμφωνία επ’ αόριστον: Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί τις ρήτρες αυτές ως ένα από τα κύρια ελαττώματα της προηγούμενης συμφωνίας. Αντί για προσωρινούς περιορισμούς, ο Τραμπ απαιτεί οποιαδήποτε νέα συμφωνία να έχει ισχύ επ’ αόριστον.
– Μόνιμη αλλαγή συμπεριφοράς από πλευράς Ιράν: Ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, κατέστησε σαφές ότι προϋπόθεση είναι το Ιράν να «συμπεριφέρεται σωστά από δω και μπρος», ανεξάρτητα από το αν θα υπάρξει τελική συμφωνία ή όχι.
– Πολιτική αναβάθμιση: Η κατάργηση των ρητρών λήξης θα επέτρεπε στον Τραμπ να παρουσιάσει τη νέα συμφωνία στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως μια σημαντική αναβάθμιση και ενίσχυση σε σχέση με την προηγούμενη συμφωνία της κυβέρνησης Ομπάμα.
– Οριστική αποτροπή πυρηνικών: Ο στόχος του Προέδρου είναι να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι που θεωρεί ότι δεν διασφαλίζεται με περιορισμούς που έχουν ημερομηνία λήξης.
Τι προβλέπει η Ιρανική πρόταση
Η ιρανική πρόταση που περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας περιφερειακής κοινοπραξίας εμπλουτισμού ουρανίου αποτελεί μέρος των διπλωματικών θέσεων που παρουσιάζει σήμερα η Τεχεράνη στις συνομιλίες της Γενεύης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η πρόταση αυτή περιλαμβάνει τα εξής βασικά σημεία:
– Διαχείριση Αποθέματος: Η κοινοπραξία προτείνεται ως λύση για την τύχη του υπάρχοντος αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν, το οποίο ανέρχεται σε περίπου 400 κιλά (880 λίβρες).
– Συνέχιση Εμπλουτισμού: Το Ιράν εξακολουθεί να προβάλλει ως βασική απαίτηση τη δυνατότητα να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός του, γεγονός που αποτελεί ένα από τα κυριότερα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις.
– Αντάλλαγμα οι Κυρώσεις: Ως αντάλλαγμα για τις παραχωρήσεις αυτές και την επίτευξη συμφωνίας, το Ιράν προσδοκά την πλήρη άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην οικονομία της χώρας.
Η πρόταση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της ιρανικής πλευράς, υπό τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, να επιτευχθεί μια συμφωνία που θα διασφαλίζει τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού προγράμματος «για πάντα» και θα αποτρέπει το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής σύγκρουσης.
Ρούμπιο: Το Ιράν αρνείται να μιλήσει για τους πυραύλους
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε χθες Τετάρτη ότι το Ιράν «αρνείται» να συζητήσει όσον αφορά το πρόγραμμά του για την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων και αυτό εγείρει «πολύ μεγάλο πρόβλημα», ώρες προτού διεξαχθούν νέες έμμεσες συνομιλίες αργότερα σήμερα στη Γενεύη.
«Ο πρόεδρος (σ.σ. των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ) επιθυμεί διπλωματικές λύσεις. Τις προτιμά (…) Δεν θα χαρακτηρίσω λοιπόν την συνάντηση (της Γενεύης) ως τίποτε άλλο παρά ημέρα συνομιλιών οι οποίες, το ελπίζω, θα είναι παραγωγικές, αλλά σε τελευταία ανάλυση, ξέρετε, πρέπει να συζητήσουμε και άλλα πράγματα πέρα από το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας» του Ιράν, υποστήριξε ο Ρούμπιο.
«Είναι επίσης σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι το Ιράν αρνείται να συζητήσει για τους βαλλιστικούς πυραύλους μαζί μας ή με οποιονδήποτε άλλο, και αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα», επέμεινε.
Την ίδια ώρα οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν εντυπωσιακή δύναμη πυρός στην περιοχή. Πλοία του Πέμπτου Στόλου που εδρεύουν στο Μπαχρέιν έχουν διασκορπιστεί ήδη στην ανοιχτή θάλασσα ενώ Αμερικανικές στρατιωτικές πηγές επιβεβαιώνουν την αποστολή αεροσκαφών F-22 Raptor και ανεφοδιαστικών Boeing KC-135 Stratotanker στο Ισραήλ.
Δημοσιεύματα σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα ανώνυμους αξιωματούχους της κυβέρνησης, υπονοούν ότι ο Τραμπ εξετάζει ένα πρώτο πλήγμα τις επόμενες ημέρες στους Φρουρούς της Επανάστασης ή σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν για να ασκήσει πιέσεις στους ηγέτες της χώρας.
