Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιταλικής εφημερίδας la Repubblica, που έχει αναρτηθεί και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εκατοντάδες αμερικανικά αεροσκάφη είναι έτοιμα να πλήξουν το Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πράγματι να προετοιμάζονται για μια άνευ προηγουμένου σύγκρουση.» Την ανάλυση υπογράφει ο δημοσιογράφος Gianluca Di Feo.
«Αγαπητοί Ιταλοί φίλοι, ίσως δεν το γνωρίζετε, αλλά τις τελευταίες ημέρες περίπου 90.000 Ιρανοί έχουν σφαγιαστεί. Ο ιρανικός λαός ζητά στρατιωτική επέμβαση εκ των έσω, ενώ το καθεστώς συνεχίζει να σκοτώνει και να απαγχονίζει ασταμάτητα».
«Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία όπου ένας λαός, μόνος και με άδεια χέρια, δεν μπορεί να σωθεί. Σας παρακαλώ: πριν γράψετε ένα σχόλιο, σκεφτείτε το καλά τουλάχιστον για μία φορά.Και να θυμάστε: κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, πού θα βρισκόταν η Ιταλία χωρίς τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών»;
Ο αναλυτής φαίνεται πως επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ηθικό και πολιτικό επιχείρημα υπέρ της ιδέας ότι υπάρχουν ιστορικές στιγμές, κατά τη διάρκεια των οποίων ένας λαός, όταν βρίσκεται απομονωμένος και ανίσχυρος, δεν μπορεί να σωθεί χωρίς εξωτερική βοήθεια, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εσωτερικές συγκρούσεις.
Στη συνέχεια, όταν καλεί τους αναγνώστες να σκεφτούν προσεκτικά πριν σχολιάσουν, επιδιώκει να προκαλέσει αυτοσυγκράτηση και προβληματισμό, απευθυνόμενος κυρίως σε όσους ενδέχεται να απορρίπτουν εκ προοιμίου την ιδέα μιας εξωτερικής, ακόμη και στρατιωτικής παρέμβασης.
Με την αναφορά του στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και το ερώτημα για το πού θα βρισκόταν η Ιταλία χωρίς τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών, «εισάγει» έναν ιστορικό παραλληλισμό που λειτουργεί ως βασικός άξονας της επιχειρηματολογίας του: υπενθυμίζει ότι η Ιταλία, μετά την πτώση του καθεστώτος του Benito Mussolini και την απόβαση των Συμμάχων το 1943, ωφελήθηκε από τη στρατιωτική και πολιτική στήριξη των ΗΠΑ, γεγονός που συνέβαλε καθοριστικά στην απελευθέρωσή της από τον ναζισμό και τη μεταπολεμική της ανασυγκρότηση.
Επιπλέον, η μεταπολεμική ένταξη της Ιταλίας στο NATO και η στενή συνεργασία της με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ενίσχυσαν τη στρατηγική σχέση των δύο χωρών, η οποία παραμένει ισχυρή μέχρι σήμερα σε επίπεδο άμυνας, οικονομίας και διπλωματίας. Συνεπώς,ο Gianluca Di Feo, «αξιοποιεί» το ιστορικό προηγούμενο των ιταλοαμερικανικών σχέσεων, για να υποστηρίξει ότι η διεθνής παρέμβαση δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητική, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελέσει παράγοντα απελευθέρωσης και σταθερότητας.
Η δημόσια συζήτηση στα κοινωνικά δίκτυα εμφανίζεται έντονα πολωμένη. με κάποιους χρήστες να κάνουν λόγο για «στρατηγική αντιπερισπασμού», συνδέοντας την ένταση με εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ. και με το σκάνδαλο Έπστιν. Ενδεικτικό το σχόλιο του Luca.seleni, ο οποίος αναφέρει σε ανάρτησή του:
«Όταν ο Donald Trump ξυπνάει «κομψός, ανοίγει το καλό μπουκάλι.»
(Σαρκαστικό σχόλιο που υπαινίσσεται ότι ενεργεί παρορμητικά ή επιθετικά.)
«Ακριβώς τώρα που ξεκινούν οι συλλήψεις για τα αρχεία Jeffrey Epstein, να κι ένας ωραίος αντιπερισπασμός μαζικής κλίμακας.», σχολιάζει ένας άλλος χρήστης στο instagram.
Το Ιράν στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων
Το κλίμα που διαμορφώνεται αποτυπώνει την ευρύτερη γεωπολιτική πόλωση γύρω από το Ιράν, με αντικρουόμενες αφηγήσεις να κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο.
Το οικονομικό σκέλος δεν είναι δευτερεύον. Ο Περσικός Κόλπος αποτελεί νευραλγικό κόμβο της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας. Οποιαδήποτε διαταραχή στις θαλάσσιες οδούς ή στις εξαγωγές πετρελαίου θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές, να τροφοδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις και να επιβαρύνει τις ήδη εύθραυστες οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας.
Το κρίσιμο ερώτημα συνεπώς, δεν είναι αν υπάρχουν στρατιωτικές δυνατότητες, αυτές είναι δεδομένες. Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι πολιτικές ηγεσίες είναι διατεθειμένες να διαχειριστούν τις συνέπειες μιας αλυσιδωτής κλιμάκωσης. Η ιστορία δείχνει ότι οι περιορισμένες επιχειρήσεις συχνά ξεφεύγουν από τον αρχικό τους σχεδιασμό. όταν εμπλέκονται πολλοί παράγοντες με αντικρουόμενες επιδιώξεις.
Η τρέχουσα συγκυρία θυμίζει περισσότερο παιχνίδι υψηλής στρατηγικής πίεσης παρά αναπόφευκτο πόλεμο. Όμως σε ένα περιβάλλον αυξημένης καχυποψίας και ταχείας στρατιωτικής κινητοποίησης, η απόσταση ανάμεσα στην αποτροπή και στην ανάφλεξη, μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά μικρή.
Η εντεινόμενη στρατιωτική κινητικότητα των ΗΠΑ γύρω από το Ιράν δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως επιχειρησιακή προετοιμασία. Αποτελεί πρωτίστως πολιτικό μήνυμα, ενταγμένο σε ένα σύνθετο πλέγμα εσωτερικών και διεθνών υπολογισμών. Σε τέτοιες κρίσεις, οι στρατιωτικές επιλογές λειτουργούν ως εργαλεία πολιτικής πίεσης και διαμόρφωσης ισορροπιών, όχι απαραίτητα ως προάγγελος γενικευμένου πολέμου.
Οι πολιτικοί στόχοι της Ουάσινγκτον
Σε στρατηγικό επίπεδο, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποκαταστήσουν και να επιβεβαιώσουν την αποτρεπτική τους αξιοπιστία. Μετά από μια περίοδο κατά την οποία περιφερειακοί παράγοντες «δοκίμασαν» τα όρια της αμερικανικής αντίδρασης, η επίδειξη ισχύος λειτουργεί ως μήνυμα προς συμμάχους και αντιπάλους ότι οι «κόκκινες γραμμές» εξακολουθούν να υφίστανται.
Παράλληλα, υπάρχει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Η Ουάσινγκτον δεν επιδιώκει απλώς να καθυστερήσει τεχνικά την πρόοδο του Ιράν, αλλά να επηρεάσει τον πολιτικό υπολογισμό της ιρανικής ηγεσίας, αυξάνοντας το κόστος συνέχισης της σημερινής στρατηγικής. Ένα στοχευμένο πλήγμα, εάν πραγματοποιηθεί, θα αποσκοπεί περισσότερο στη μεταβολή συμπεριφοράς παρά στην πλήρη καταστροφή δυνατοτήτων.
Σημαντική είναι και η εσωτερική πολιτική διάσταση. Σε περιόδους πόλωσης ή αμφισβήτησης, η εξωτερική πολιτική συχνά λειτουργεί ως πεδίο συσπείρωσης. Η επίδειξη αποφασιστικότητας στο διεθνές πεδίο μπορεί να ενισχύσει το προφίλ ηγεσίας στο εσωτερικό, ιδίως όταν προβάλλεται ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Τα κίνητρα της Τεχεράνης
Από την πλευρά του Ιράν, η στρατηγική δεν είναι επιθετική με την κλασική έννοια, αλλά βασίζεται στη λογική της «ανθεκτικής αποτροπής». Η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να καταστήσει σαφές, ότι οποιοδήποτε πλήγμα θα έχει δυσανάλογο κόστος για την άλλη πλευρά. Το πυραυλικό της οπλοστάσιο, οι περιφερειακοί της σύμμαχοι και η δυνατότητα επιρροής σε θαλάσσιες οδούς, λειτουργούν ως εργαλεία εξισορρόπησης της αμερικανικής υπεροχής.
Σε πολιτικό επίπεδο, η εξωτερική πίεση συχνά ενισχύει τη συνοχή του υφιστάμενου καθεστώτος. Η επίκληση εξωτερικής απειλής επιτρέπει στη ιρανική ηγεσία, να περιορίσει εσωτερικές αντιδράσεις και να παρουσιάσει την αντιπαράθεση ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας.
Η περιφερειακή και διεθνής εξίσωση
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ως υπαρξιακή απειλή και ενθαρρύνει μια σκληρή γραμμή αποτροπής. Για το Τελ Αβίβ, η αδράνεια ενδέχεται να θεωρηθεί μεγαλύτερος κίνδυνος, από μια ελεγχόμενη κλιμάκωση.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία και Η κίνα, αξιολογούν την κρίση μέσα από το πρίσμα της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος. Δεν επιθυμούν γενικευμένο πόλεμο που θα αποσταθεροποιήσει τις αγορές ενέργειας, αλλά ούτε και ενίσχυση της αμερικανικής επιρροής μέσω μιας επιτυχημένης στρατιωτικής επιχείρησης. Η στάση τους ενδέχεται να είναι πολιτικά υποστηρικτική προς την Τεχεράνη, χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή.
Ο παράγοντας της ελεγχόμενης κλιμάκωσης
Η βασική πρόκληση για όλες τις πλευρές, είναι η διαχείριση της κλιμάκωσης. Μια περιορισμένη επίθεση μπορεί να σχεδιαστεί ως συμβολική και αποτρεπτική, αλλά η δυναμική της αντίδρασης δεν ελέγχεται πάντα πλήρως. Η ανάμειξη και άλλων χωρών με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, αυξάνει την πιθανότητα παρερμηνείας ή υπεραντίδρασης.
Η κρίση, συνεπώς, δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική ισχύ, αλλά τον πολιτικό υπολογισμό ρίσκου. Κάθε πλευρά επιδιώκει να επιβάλει κόστος χωρίς να βρεθεί σε ανεξέλεγκτη σύγκρουση. Όμως όσο αυξάνονται οι κινήσεις ισχύος, τόσο μειώνεται το περιθώριο διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η πιθανότητα περιορισμένης σύγκρουσης είναι υπαρκτή. Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικές ηγεσίες θα αρκεστούν σε μια επίδειξη ισχύος για λόγους αποτροπής ή αν η αλληλουχία κινήσεων και αντιδράσεων θα οδηγήσει σε βαθύτερη περιφερειακή ανάφλεξη με παγκόσμιες συνέπειες.
