Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Η οδός για την αμφισβήτηση της υπεροχής της Κίνας στις σπάνιες γαίες βρίσκεται στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI) και κβαντικής υπολογιστικής για τη δημιουργία συνθετικών υποκατάστατων ή κραμάτων, σύμφωνα με έναν εξέχοντα Αμερικανό ειδικό στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Jack Hidary, Διευθύνων Σύμβουλος της SandboxAQ, μιας εταιρείας που ειδικεύεται στην τεχνητή νοημοσύνη και την κβαντική τεχνολογία, δήλωσε ότι αυτές οι τεχνολογίες θα μπορούσαν να μειώσουν τον χρόνο που απαιτείται για την εξασφάλιση κρίσιμων υλικών σε λίγα μόνο χρόνια. Αυτό θα μπορούσε να παρακάμψει τα 10 έως 20 χρόνια που απαιτούνται παραδοσιακά για την έναρξη λειτουργίας ενός νέου ορυχείου, μετριάζοντας παράλληλα τους γεωπολιτικούς κινδύνους που σχετίζονται με τη συγκέντρωση των αλυσίδων εφοδιασμού.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η εδραιωμένη κυριαρχία της Κίνας στον τομέα θα είναι δύσκολο να καταργηθεί. Επικαλούνται την τεράστια πρόκληση της μετάβασης από τις εργαστηριακές ανακαλύψεις στη χημεία των σπάνιων γαιών, στο είδος της μεγάλης κλίμακας βιομηχανικής επεξεργασίας και κατασκευής που το Πεκίνο έχει τελειοποιήσει εδώ και δεκαετίες.
Η Κίνα ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της εξόρυξης σπάνιων γαιών στον κόσμο και σχεδόν το 90% της συνολικής δυναμικότητας επεξεργασίας και διύλισης. Οι δυτικές κυβερνήσεις αγωνίζονται να δημιουργήσουν ανεξάρτητες αλυσίδες εφοδιασμού, αλλά δυσκολεύονται να σπάσουν αυτόν τον ασφυκτικό κλοιό. Η Κίνα κατέλαβε την αγορά μεταποίησης αναλαμβάνοντας σημαντικούς περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς κινδύνους, ενός είδους που οι δυτικές χώρες απέφευγαν, επιτρέποντάς της να κυριαρχήσει στο «βρώμικο» και χημικά επικίνδυνο άκρο της βιομηχανίας.
Καθώς οι στρατηγικές εντάσεις έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει επιβάλει διάφορες στοχευμένες απαγορεύσεις εξαγωγών και περιορισμούς σε ορισμένα βαρέα στοιχεία σπάνιων γαιών. Μιλώντας στο Νταβός, στη σύνοδο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) για τη γεωπολιτική των υλικών τον περασμένο μήνα, ο Hidary δήλωσε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Κβαντική Υπολογιστική θα μπορούσαν να είναι οι «δίδυμες μηχανές υπολογισμού» για την ανακάλυψη συνθετικών υποκατάστατων των ορυκτών που ελέγχονται από την Κίνα.
Είπε ότι αυτές οι τεχνολογίες ήδη «εισβάλλουν» στις αλυσίδες εφοδιασμού ορυκτών και υδρογονανθράκων, προσθέτοντας ότι οι επιστήμονες θα μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιούν λογισμικό για να σχεδιάζουν κράματα από υλικά που υπάρχουν σε αφθονία, αντί να βασίζονται στην εξόρυξη – κάτι που ήταν αδύνατο μόλις πριν από δύο χρόνια.
Ωστόσο, ο Wei Shen, πολιτικός οικονομολόγος και ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Ανάπτυξης στη Βρετανία, προειδοποίησε ότι υπάρχουν εμπόδια στην εμπορευματοποίηση τέτοιων ανακαλύψεων, όπως η σταθερότητα, η κλίμακα και το κόστος. Ένα πλήρες βιομηχανικό οικοσύστημα δεν θα μπορούσε να «χτιστεί από τη μια μέρα στην άλλη», πρόσθεσε. Ο Shen δήλωσε ότι η κυριαρχία της Κίνας βασίζεται σε μια ολοκληρωμένη βιομηχανική αλυσίδα που χτίστηκε μέσα από δεκαετίες επενδύσεων και ελέγχου του κόστους. Πρόσθεσε ότι ακόμη και αν τα υποκατάστατα των εργαστηρίων πετύχαιναν, η αμφισβήτηση ενός ώριμου συστήματος με τόσο καθιερωμένες οικονομίες κλίμακας παρέμενε «εξαιρετικά μη ρεαλιστική βραχυπρόθεσμα».
Στη σύνοδο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ο Hidary ξεχώρισε το νεοδύμιο, ένα κρίσιμο ορυκτό σπάνιων γαιών που χρησιμοποιείται για την κατασκευή των ισχυρών μόνιμων μαγνητών που βρίσκονται σε συστήματα καθοδήγησης πυραύλων, ραντάρ και ηλεκτρικά οχήματα, προσθέτοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής νεοδυμίου πραγματοποιείται σε μία χώρα: την Κίνα.
Ωστόσο, η χώρα αγωνίζεται επίσης να διαμορφώσει την επόμενη φάση του κλάδου, με τους αναλυτές να επισημαίνουν την «ψηφιακή εξόρυξη» – τη χρήση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών στον κλάδο των ορυκτών πόρων – ως βασικό πεδίο μάχης. Ο Shen σημείωσε ότι η Κίνα είναι ηγέτης στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την επιστήμη των υλικών, πράγμα που σημαίνει ότι τυχόν ανατρεπτικές ανακαλύψεις ήταν πιθανό να προκύψουν σε μια παγκόσμια τροχιά όπου το Πεκίνο ήταν ικανό να ηγηθεί. Σημείωσε ότι αυτό που πραγματικά έλειπε από τη Δύση ήταν μια συνεκτική βιομηχανική πολιτική, προσθέτοντας ότι οι τεχνικές εξελίξεις από μόνες τους δεν θα ήταν αρκετές για να αντισταθμίσουν τα διαρθρωτικά πλεονεκτήματα της Κίνας.
Ο Chris Berry, επικεφαλής της αμερικανικής εταιρείας συμβούλων εμπορευμάτων House Mountain Partners, πρόσθεσε ότι η ταχύτητα καινοτομίας της Κίνας παρέμεινε «εκπληκτική», με τη βιομηχανία της χώρας πιθανότατα «πολύ προηγμένη στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία νέων υλικών». Σημείωσε ότι η Δύση παραδοσιακά είχε ένα πλεονέκτημα στην ικανότητα καινοτομίας και δημιουργίας νέων υλικών. Ωστόσο, με την Κίνα να έχει πλέον πρόσβαση στην ίδια εργαλειοθήκη τεχνολογιών – χάρη σε χρόνια μεγάλων επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την προηγμένη πληροφορική και την επιστήμη των υλικών – αναμένει «μερικές συναρπαστικές εφευρέσεις» τα επόμενα χρόνια. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι όποιος ελέγχει την υποκείμενη πνευματική ιδιοκτησία και τεχνολογία θα ελέγχει και τις αλυσίδες εφοδιασμού, ένα γεγονός με «πολύ σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις».
Για τον σκοπό αυτό, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επένδυσε πρόσφατα 400 εκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική εταιρεία παραγωγής σπάνιων γαιών MP Materials. Η επένδυση συνδέεται με την εξασφάλιση της εγχώριας παραγωγής νεοδυμίου στο ορυχείο Mountain Pass στην Καλιφόρνια – αν και ο Hidary σημείωσε ότι η αύξηση της παραγωγής σε πλήρη εμπορική κλίμακα θα απαιτήσει χρόνια.
Οι ΗΠΑ επίσης πέρυσι επισημοποίησαν μια συμφωνία «ορυκτών έναντι ασφάλειας» με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Ρουάντα, με στόχο τη σταθεροποίηση του ανατολικού Κονγκό σε αντάλλαγμα για κρίσιμα ορυκτά αποθέματα. Αυτή η στροφή προς τη χρήση συνεργασιών ασφαλείας για την εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών εξηγεί επίσης εν μέρει το ανανεωμένο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, η οποία φιλοξενεί περίπου 1,5 εκατομμύριο τόνους αποθεμάτων σπάνιων γαιών.
«Παραδοσιακά, έπρεπε να βρίσκουμε, να εξορύσσουμε και να επεξεργαζόμαστε υλικά», είπε ο Hidary. «Αντίθετα», πρόσθεσε, «η έλευση της Κβαντικής και της γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης – συγκεκριμένα, “νέων και καινοτόμων κλάδων Τεχνητης Νοημοσύνης που κατανοούν τη φυσική, τα υλικά, την ενέργεια και τη μηχανική” – είχε αλλάξει τα δεδομένα».
Αλλά ο Berry αντέτεινε ότι μεγάλο μέρος του ενθουσιασμού βασίζεται σε «υπερβολική ζήτηση και ελπίδα».
Υποστήριξε ότι ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη θα είχε αντίκτυπο, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να δούμε απτά αποτελέσματα στις βιομηχανίες εξόρυξης και υλικών. Σημείωσε ότι η μετάβαση από το σχεδιασμό κραμάτων σε εμπορική κλίμακα θα απαιτησει χρόνο. Η ιστορία έχει δείξει ότι «όταν οι κοινωνίες καινοτομούσαν και προσπαθούσαν να χρησιμοποιούν λιγότερο ένα υλικό, αυτό σήμαινε περισσότερη χρήση κάποιου άλλου – έτσι λύνουμε ένα πρόβλημα και δημιουργούμε ένα άλλο», πρόσθεσε.
Ο Jack Lifton, συμπρόεδρος του Ινστιτούτου Κρίσιμων Ορυκτών, μιας παγκόσμιας βιομηχανικής ομάδας που επικεντρώνεται στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, απέρριψε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως απλή «πληροφορική υψηλής ταχύτητας», υποστηρίζοντας ότι δεν θα υποκαθιστούσε την ανθρώπινη κρίση και εμπειρία. Είπε ότι η μεταλλουργία κραμάτων προόδευσε χάρη στο έργο έμπειρων μηχανικών και επιστημόνων και ότι η Κίνα – ακολουθώντας πεισματικά μια βιομηχανική πολιτική που έδινε προτεραιότητα στην κλίμακα και την ικανότητα έναντι των βραχυπρόθεσμων κρατικών κερδών – είχε καταφέρει να κυριαρχήσει στην παραγωγή κραμάτων γενικά, και ιδιαίτερα στα κράματα σπάνιων γαιών. «Το θεμέλιο αυτής της κυριαρχίας είναι ένα εκατομμύριο ανθρωποέτη εμπειρίας, γνωστή και ως δοκιμή και λάθος», είπε ο Lifton. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτό».
Ο Lifton δήλωσε ότι αυτό το βάθος εξειδίκευσης ήταν το εμπόδιο που αντιμετώπισαν οι μη Κινέζοι ανταγωνιστές καθώς προσπαθούσαν να επανεκκινήσουν κλάδους όπως η κατασκευή μόνιμων μαγνητών σπάνιων γαιών – τομείς που κάποτε εγκατέλειψαν και παραλίγο να χάσουν.
«Μόνο οι αποφασισμένοι και έμπειροι έχουν ελπίδα για επιτυχία», πρόσθεσε.
Ο Kai Xue, εταιρικός δικηγόρος με έδρα το Πεκίνο, ο οποίος παρέχει συμβουλές για άμεσες ξένες επενδύσεις και διασυνοριακή χρηματοδότηση, δήλωσε ότι ακόμη και αν η τεχνητή νοημοσύνη και η κβαντική προσομοίωση εντοπίσουν βιώσιμα υποκατάστατα υλικών, η ανάπτυξή τους θα παραμείνει εμπόδιο. «Η κλιμάκωση ενός νέου υλικού από την εργαστηριακή ανακάλυψη έως τη βιομηχανική παραγωγή σε όγκους επαρκείς για να αντικαταστήσουν τους μαγνήτες με βάση τον χαλκό ή το νεοδύμιο θα είναι από μόνη της μια μακρά, κεφαλαιακά απαιτητική διαδικασία», πρόσθεσε, υποδηλώνοντας ότι αυτή η πορεία μπορεί να μην είναι ταχύτερη από την ανάπτυξη νέων ορυχείων εκτός Κίνας.
Σε κάθε περίπτωση, ενώ η μεγάλης κλίμακας υποκατάσταση θα εξάλειφε το πρόβλημα στραγγαλισμού από μέρους της Κίνας σε μαγνήτες σπάνιων γαιών, αυτό δεν θα αποτελούσε απαραίτητα πρόβλημα για το Πεκίνο, είπε.
Το Πεκίνο έχει χρησιμοποιήσει το «όπλο» των σπάνιων γαιών ως απάντηση στους επιθετικούς ελέγχους των ΗΠΑ στις εξαγωγές σε τομείς όπου η Κίνα παραμένει τεχνολογικά πίσω, όπως οι κινητήρες αεροσκαφών και η κατασκευή ημιαγωγών. Καθώς η Κίνα στοχεύει στην αυτάρκεια σε αυτούς τους τομείς έως το 2040, τόσο η αμερικανική τεχνολογία όσο και οι αλυσίδες εφοδιασμού σπάνιων γαιών θα μπορούσαν να χάσουν τη γεωπολιτική τους σημασία και τότε δεν θα υπήρχε ανάγκη για αντίποινα από καμία πλευρά. «Ακόμα και σε έναν κόσμο όπου η υποκατάσταση σπάνιων γαιών μέσω της τεχνητής νοημοσύνης θα έχει επιτευχθεί, ο τελικός αντίκτυπός της στη στρατηγική θέση της Κίνας μπορεί να είναι περιορισμένος», κατέληξε ο Xue.
Πηγή: South China Morning Post
