Υπό ολοένα και πιο ασφυκτικές συνθήκες βρίσκονται τόσο η κουβανική κυβέρνηση όσο και η κοινωνία της χώρας.
Μετά την αμερικανική επίθεση κατά της Βενεζουέλας και την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο, το Καράκας έκοψε τις αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα, στερώντας από το νησί τον βασικό του ενεργειακό πνεύμονα.
Στα τέλη Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε την Κούβα «εξαιρετική απειλή για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών» και προειδοποίησε με επιβολή δασμών όσα κράτη συνεχίσουν να την τροφοδοτούν με πετρέλαιο.
Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, είχε μέχρι πρότινος καταγγείλει τα μέτρα ως «φασιστικά, εγκληματικά και γενοκτονικά».
Πλέον, ωστόσο, δηλώνει ότι η Αβάνα είναι διατεθειμένη να καθίσει στο τραπέζι με την Ουάσινγκτον «χωρίς προϋποθέσεις». Ταυτόχρονα, επιμένει πως το καθεστώς δεν βρίσκεται «στα πρόθυρα κατάρρευσης» και προαναγγέλλει προσπάθειες ενίσχυσης του ενεργειακού τομέα.
«Ο Τραμπ είναι τρελός»
«Ο Τραμπ είναι τρελός, θέλει να μας κόψει το οξυγόνο. Και ο άλλος είναι ακόμη πιο φανατικός όταν πρόκειται για την Κούβα», λέει η Αλέιδα από την Αβάνα, αναφερόμενη στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έχει κουβανικές ρίζες και θεωρείται ο αρχιτέκτονας της πολιτικής «μέγιστης πίεσης» τόσο απέναντι στη Βενεζουέλα όσο και στην Κούβα.
«Άλλοτε φοβάμαι πως θα μας επιτεθούν και άλλοτε πιστεύω πως δεν θα μας αφήσουν να πνιγούμε, για να εμφανιστούν μετά ως σωτήρες», λέει η 21χρονη δημόσια υπάλληλος Ρακέλ, προβλέποντας ότι η καθημερινότητα θα γίνει ακόμη πιο σκληρή.
«Ο Τραμπ χτυπά εμάς τους απλούς ανθρώπους, όχι την κυβέρνηση», σημειώνει ο Ραμόν, οδηγός ταξί, που δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να βρει καύσιμα.
Στην Αβάνα οι πολύωρες διακοπές ρεύματος – από 10 έως 15 ώρες ημερησίως – έχουν γίνει πια ρουτίνα, καθώς η χώρα καλύπτει μόλις το 40% των ενεργειακών της αναγκών. Κατά τα άλλα, η ζωή συνεχίζεται, παρά το κλίμα αβεβαιότητας που δημιουργούν οι δασμολογικές απειλές της Ουάσινγκτον.
Την ίδια εικόνα περιγράφει και ο Μπερτ Χόφμαν, επικεφαλής ερευνητής στο Ινστιτούτο GIGA για τις Λατινοαμερικανικές Σπουδές, ο οποίος βρίσκεται αυτές τις ημέρες στην κουβανική πρωτεύουσα. «Υπάρχει μια ατμόσφαιρα αναμονής, μια “κανονικότητα της κρίσης”. Οι διακοπές ρεύματος αυξάνονται, η βενζίνη λιγοστεύει, αλλά όλα εξελίσσονται σταδιακά. Οι δρόμοι δεν έχουν αδειάσει», λέει. Προειδοποιεί, όμως, ότι αυτή η εικόνα είναι απατηλή, καθώς η χώρα «δεν έχει καμία ρεαλιστική προοπτική να προμηθευτεί πετρέλαιο».
καθημερινές είναι πλέον οι διακοπές ρεύματος στην Κούβα
Σημείο καμπής η στάση του Καράκας
Όπως εξηγεί ο Χόφμαν, από τις 3 Ιανουαρίου ξεκίνησε μια νέα φάση της κρίσης. Η Βενεζουέλα, ο σημαντικότερος προμηθευτής πετρελαίου της Κούβας, διέκοψε πλήρως τις παραδόσεις. Την ίδια στιγμή, και το Μεξικό, ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής, ανέστειλε τις αποστολές που είχαν προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο. Από τις 9 Δεκεμβρίου, κανένα δεξαμενόπλοιο με πετρέλαιο δεν έχει δέσει σε κουβανικό λιμάνι.
Ακόμη και αν η Κούβα μπορούσε να αγοράσει καύσιμα, τονίζει ο Χόφμαν, αυτά «δεν φτάνουν στη χώρα» λόγω των πιέσεων που ασκούν οι ΗΠΑ στις εταιρείες μεταφοράς. «Το πιθανότερο είναι ότι στο άμεσο μέλλον δεν θα υπάρξουν παραδόσεις. Πρόκειται για μια εξαιρετικά σκληρή πραγματικότητα».
«Κυκλοφορούν ήδη φήμες ότι από τον Φεβρουάριο δεν θα υπάρχει καθόλου πετρέλαιο», λέει η Ρακέλ, εκφράζοντας την ελπίδα πως ίσως η μειωμένη κατανάλωση επιτρέψει στα αποθέματα να κρατήσουν λίγο περισσότερο.
Παρά τις επενδύσεις των τελευταίων δύο ετών σε φωτοβολταϊκά πάρκα με κινεζική βοήθεια, η Κούβα δεν μπορεί ούτε στο ελάχιστο να καλύψει τις ανάγκες της. Η ηλεκτροπαραγωγή εξακολουθεί να στηρίζεται σε γηρασμένους, σοβιετικού τύπου θερμοηλεκτρικούς σταθμούς, επιρρεπείς σε βλάβες. Το εγχώριο βαρύ πετρέλαιο, που καλύπτει περίπου το 40% των αναγκών, δεν μπορεί να μετατραπεί σε βενζίνη και χρησιμοποιείται μόνο για την παραγωγή ηλεκτρισμού.
Κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα αντέξουν τα αποθέματα. Στα τέλη Ιανουαρίου οι Financial Times έκαναν λόγο για 15 έως 20 ημέρες. «Σε λίγες εβδομάδες μπορεί να μην υπάρχει καθόλου βενζίνη. Και τότε το πρόβλημα δεν θα είναι αν ένας τουρίστας φτάσει στο αεροδρόμιο, αλλά αν τα τρόφιμα θα μπορούν να έρθουν από την ύπαιθρο στις πόλεις», προειδοποιεί ο Χόφμαν.
Το Μεξικό ανακοίνωσε ότι θα στείλει ανθρωπιστική βοήθεια μέσα στην εβδομάδα και διερευνά τι μπορεί να γίνει με τις παραδόσεις πετρελαίου. Ωστόσο, η οικονομική του εξάρτηση από τις ΗΠΑ περιορίζει δραστικά τα περιθώρια κινήσεων. Επιπλέον, ενόψει των επαναδιαπραγματεύσεων της βορειοαμερικανικής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, ο Τραμπ διαθέτει έναν ακόμη ισχυρό μοχλό πίεσης.
Επαφές χωρίς πραγματικό διάλογο
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, προσφέρθηκε να μεσολαβήσει για ενδεχόμενες συνομιλίες ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Αβάνα, αν και παραμένει ασαφές τι θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Άλλωστε, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δεν έχει κρύψει ότι στόχος του είναι η αλλαγή καθεστώτος.
Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, η Κούβα έχει μικρότερη οικονομική αλλά τεράστια συμβολική αξία. Το νησί εξακολουθεί να ενσαρκώνει την αντίσταση στο Δόγμα Μονρόε και στις ηγεμονικές φιλοδοξίες των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Για την Ουάσινγκτον, όπως λέει ο Χόφμαν, πρόκειται για «έναν ανοιχτό λογαριασμό» που θεωρούν ότι τώρα μπορεί να κλείσει, με την πίεση στο μέγιστο.
Ο Τραμπ υποστήριξε πρόσφατα ότι η κυβέρνησή του βρίσκεται σε συνομιλίες με την κουβανική ηγεσία. Η Αβάνα το διέψευσε: υπάρχουν επαφές, όχι όμως διάλογος. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Κάρλος Φερνάντες ντε Κόσιο, μίλησε για «ανταλλαγή μηνυμάτων», διευκρινίζοντας ότι «θα ήταν λάθος να πούμε πως προετοιμάζονται διμερείς διαπραγματεύσεις». Η κουβανική πλευρά επιμένει ότι είναι έτοιμη για συνομιλίες μόνο «επί ίσοις όροις».
Μπροστά στο εμπάργκο πετρελαίου, ο ντε Κόσιο παραδέχθηκε ότι οι επιλογές της χώρας είναι «περιορισμένες». Προανήγγειλε, μάλιστα, ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης που θα παρουσιαστεί «τις επόμενες ημέρες» και το οποίο θα είναι «δύσκολο για την κυβέρνηση και πολύ δύσκολο για τον λαό».
Τέλος, ο Ρώσος πρέσβης στην Κούβα, Βίκτορ Κορονέλι, έστειλε μήνυμα μέσω του ρωσικού πρακτορείου RIA ότι η Μόσχα σκοπεύει να συνεχίσει τις παραδόσεις πετρελαίου. «Τα τελευταία χρόνια έχει σταλεί επανειλημμένα ρωσικό πετρέλαιο στην Κούβα και θεωρούμε πως αυτή η πρακτική θα συνεχιστεί», δήλωσε.
Πηγή: Deutsche Welle
