Για δεκαετίες, το τικ (teak) δεν ήταν απλώς ένα υλικό. Ήταν δήλωση ισχύος, ποιότητας και κύρους. Βαρύ, ανθεκτικό στο αλάτι και τη σήψη, με βαθύ καφέ χρώμα που «γερνά» αριστοκρατικά, αποτέλεσε το χρυσό πρότυπο για καταστρώματα και εσωτερικούς χώρους πολυτελών σκαφών. Σήμερα όμως, αυτό το σύμβολο της ναυτικής πολυτέλειας μετατρέπεται σε πονοκέφαλο για τη βιομηχανία.
Η αφορμή δεν ήταν μόνο περιβαλλοντική. Ήταν και πολιτική, νομική, αλλά και εμπορική.
Η σκιά της Μιανμάρ στο yachting και τα πρόστιμα-καμπανάκι
Το καλύτερης ποιότητας τικ προέρχεται ιστορικά από παρθένα δάση της Μιανμάρ, από δέντρα δεκαετιών ή και αιώνων. Όμως η εμπορία του ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τους στρατιωτικούς μηχανισμούς της χώρας. Μετά το πραξικόπημα του 2021, η Δύση επέβαλε αυστηρές κυρώσεις, καθιστώντας την εισαγωγή αυτού του ξύλου παράνομη σε ΗΠΑ, ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρόλα αυτά, το τικ συνέχισε να «τρυπώνει» στις εφοδιαστικές αλυσίδες, συχνά βαφτισμένο ως προϊόν φυτειών άλλων χωρών. Το αποτέλεσμα; Πρόστιμα και έρευνες.
Το 2024, το ολλανδικό ναυπηγείο Oceanco τιμωρήθηκε για τη χρήση τικ από τη Μιανμάρ στο εσωτερικό του superyacht Koru του Τζεφ Μπέζος, αξίας περίπου 500 εκατ. δολαρίων. Παρόμοια τύχη είχε και η βρετανική Sunseeker.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, οι υποθέσεις αυτές λειτούργησαν ως καμπανάκι κινδύνου για ολόκληρο τον κλάδο.
Όταν τα αποθέματα τελειώνουν
Πέρα από τους ελέγχους, υπάρχει ένα πιο απλό πρόβλημα: το παλιό, «καλό» τικ απλώς τελειώνει. Τα αποθέματα που είχαν συγκεντρωθεί πριν τις κυρώσεις εξαντλούνται, ενώ το τικ από νεαρές φυτείες θεωρείται κατώτερο από τα μεγάλα ναυπηγεία. Δεν προσφέρει τα φαρδιά, μακριά και σκούρα σανίδια που απαιτεί η αισθητική της υπερπολυτέλειας.
Άλλα φυσικά υλικά δοκιμάστηκαν, αλλά είτε δεν αντέχουν τις σκληρές ναυτικές συνθήκες είτε δεν επαρκούν σε ποσότητες. Ακόμη και ο φελλός, παρότι βιώσιμος, διχάζει αισθητικά.
Θερμικά τροποποιημένα ξύλα: η «ήσυχη επανάσταση»
Μέσα σε αυτό το κενό, αναδύονται νέες λύσεις. Μία από τις πιο δυναμικές είναι τα θερμικά τροποποιημένα ξύλα: φυσικά ξύλα που υποβάλλονται σε υψηλές θερμοκρασίες ώστε να αποκτήσουν ιδιότητες παρόμοιες με του τικ.
Η Sunreef Yachts, με έδρα την Πολωνία και το Ντουμπάι, ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει πλήρως το τικ. Ο τεχνικός διευθυντής της, Νικολά Λαπ, μιλά για τεράστιες απώλειες υλικού όταν δουλεύεις με τικ και για καθαρότερες, πιο δροσερές και ενεργειακά αποδοτικές εναλλακτικές. Τα νέα υλικά παραμένουν πιο δροσερά στην έκθεση του ήλιου και μειώνουν την ανάγκη για κλιματισμό στις καμπίνες.
Το tesumo και η πανεπιστημιακή έρευνα
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα νέα προϊόντα είναι το Tesumo, που αναπτύχθηκε στη Γερμανία μετά από ερευνητική συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν και το ιστορικό ναυπηγείο Lürssen. Βασίζεται σε ένα ταχέως αναπτυσσόμενο αφρικανικό σκληρό ξύλο, το οποίο θερμικά επεξεργάζεται και ενισχύεται με ρητίνες.
Ήδη έχει τοποθετηθεί σε ελικοδρόμια και καταστρώματα εμβληματικών superyachts, αποδεικνύοντας ότι η καινοτομία δεν είναι πια πείραμα.
Τα συνθετικά καταστρώματα και το «πράσινο» τικ
Παράλληλα, τα συνθετικά υλικά εξελίσσονται. Η βρετανική Flexiteek, πρωτοπόρος στα PVC καταστρώματα από το 2000, παρουσίασε το 2024 νέα γενιά προϊόντων με καλύτερη θερμική συμπεριφορά και σταθερό χρώμα.
Άλλοι επιλέγουν μια ενδιάμεση λύση: το πλαστικοποιημένο τικ. Λεπτές φέτες φυτεμένου τικ συγκολλούνται, δημιουργώντας ένα σταθερό υλικό που αξιοποιεί πολύ μεγαλύτερο μέρος του κορμού. Όπως λένε στελέχη της αγοράς, «ξεγελάς το μάτι, αλλά κερδίζεις σε απόδοση και βιωσιμότητα».
Παράδοση εναντίον αλλαγής
Κι όμως, η μετάβαση δεν είναι καθολική. Μικρά οικογενειακά ναυπηγεία στο Ηνωμένο Βασίλειο επιμένουν στο «αληθινό» τικ από παλιές, κρατικά ελεγχόμενες φυτείες της Ιάβας. Για αυτούς, καμία εναλλακτική δεν έχει ακόμη την ίδια αίσθηση κάτω από τα πόδια.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει ανοιχτό: πόσο ακόμη μπορεί η πολυτέλεια να στηρίζεται σε ένα υλικό που απειλεί πολύτιμα οικοσυστήματα;
Όπως σημειώνουν ειδικοί που μιλούν στο BBC, η πραγματική αλλαγή δεν θα έρθει μόνο από τα πρόστιμα ή την τεχνολογία, αλλά από μια πολιτισμική στροφή. Όταν οι πελάτες συνειδητοποιήσουν ότι δεν μπορούν να ξεχωρίσουν το «νέο» από το παλιό, ίσως το τικ πάψει να είναι μονόδρομος – και γίνει απλώς μια ανάμνηση μιας άλλης εποχής.
Πηγή: ot.gr
