Πώς διαμορφώνεται η αγορά εργασίας στην Ελλάδα; Τι συμβαίνει με την απασχόληση και την ανεργία; Ποιός είναι ο βασικός στόχος της οικονομικής πολιτικής;
Αποτελεσματικό ποσοστό ανεργίας και χάσμα ανεργίας. Η περίπτωση της Ελλάδας
Αυτά και άλλα πολλά βρίσκονται στο μικροσκόπιο νέας ενδελεχής ανάλυσης. Οι συγγραφείς αξιοποιούν σύγχρονα εργαλεία για την αξιολόγηση της κατάστασης και αντί να κοιτούν απλά πόσοι άνθρωποι δεν έχουν δουλειά, εξετάζουν αν η αγορά λειτουργεί «σωστά» ή αν υπάρχει ανισορροπία.
H χαλαρότητα και η σφιχτότητα στην ελληνική αγορά εργασίας
Η ανάλυση με τίτλο: «Αποτελεσματικό ποσοστό ανεργίας και χάσμα ανεργίας», στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της Eurobank «Επτά Ημέρες Οικονομία», αξιολογεί την αποτελεσματικότητα της ελληνικής αγοράς εργασίας βάσει της μεθοδολογίας των Michaillat & Saez (2022), χρησιμοποιώντας στοιχεία ανεργίας και κενών θέσεων εργασίας για την περίοδο 2009-2025.
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τη «μονοψήφια ανεργία» και τη «θεαματική ανάκαμψη» της αγοράς εργασίας. Τα επίσημα στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα, καταγράφοντας ποσοστό ανεργίας 7,5% τον Δεκέμβριο του 2025. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην 5η θέση με την υψηλότερη ανεργία στην Ε.Ε., πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το επίσημο ποσοστό ανεργίας μπορεί να μειώνεται αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμα διαρθρωτικά προβλήματα.
Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι η χαλαρότητα στην ελληνική αγορά εργασίας, παρά τη σημαντική μείωση της τα τελευταία έτη, παραμένει ενώ συνυπάρχουν επιμέρους κλάδοι που εμφανίζουν το αντίθετο φαινόμενο, δηλαδή σφιχτότητα, καθώς οι επιχειρήσεις τους αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη θέσεων με εργαζόμενους που διαθέτουν συγκεκριμένες δεξιότητες.
Η αναντιστοιχία δεξιοτήτων υπονομεύει την παραγωγικότητα και περιορίζει την ικανότητα προσαρμογής των επιχειρήσεων στις διαρθρωτικές αλλαγές της οικονομίας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές περαιτέρω ενίσχυσης της επαγγελματικής κατάρτισης, της δια βίου μάθησης και της σύνδεσης της εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Παράλληλα, αν και η ανεργία συνεχίζει να μειώνεται, ο ετήσιος ρυθμός συρρίκνωσής της έχει επιβραδυνθεί. Η περαιτέρω μείωση της ανεργίας και η μετάβαση σε καθεστώς αποτελεσματικής αγοράς εργασίας ή με άλλα λόγια η επίτευξη πλήρους απασχόλησης προϋποθέτει και τη διεύρυνση της συμμετοχής περισσότερων ατόμων στην αγορά εργασίας.
Το ποσοστό ανεργίας τον Δεκέμβριο του 2025 έφτασε στο 7,5%
Η αποτελεσματική ανεργία και το χάσμα ανεργίας
Βασικός στόχος της οικονομικής πολιτικής, εκτός από την άνοδο του ΑΕΠ και τη διατήρηση του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα είναι και η διατήρηση της οικονομίας σε επίπεδο πλήρους απασχόλησης, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των ΗΠΑ όπου ένας από τους στόχους της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) είναι η επίτευξη μέγιστης απασχόλησης.
Το μέτρο που προτείνουν οι Michaillat & Saez (2022), δηλαδή η αποτελεσματική ανεργία, ένας ικανοποιητικός δείκτης πλήρους απασχόλησης και αποτελεί το κοινωνικά επιθυμητό επίπεδο ανεργίας, καθώς ελαχιστοποιεί τη μη παραγωγική χρήση της εργασίας δηλαδή τη σπατάλη πόρων λόγω της ανεργίας αλλά και της διαδικασίας κάλυψης των κενών θέσεων.
Χρησιμοποιώντας δεδομένα της Eurostat για το ποσοστό ανεργίας και το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στην Ελλάδα (α’ τρίμηνο 2009 -γ’ τρίμηνο 2025), σχεδόν για το σύνολο της οικονομίας κατασκευάστηκε αρχικά η καμπύλη αποτελεσματικής ανεργίας.
Όπως προκύπτει η καμπύλη παρουσιάζει αρκετές διακυμάνσεις ενώ από το 2018 ακολουθεί καθοδική πορεία η οποία αντιστρέφεται από το 2020 και μετά. Παράλληλα το μέσο ποσοστό αποτελεσματικής ανεργίας την υπό εξέταση περίοδο διαμορφώνεται σε 3,8%.
Έχοντας υπολογίσει την αποτελεσματική ανεργία, μπορεί να υπολογιστεί και το χάσμα ανεργίας. Αυτό που προκύπτει καταρχάς, σύμφωνα με τους συγγραφείς της ανάλυσης, είναι ότι στην Ελλάδα το χάσμα ανεργίας την υπό εξέταση περίοδο δεν είναι ποτέ ίσο με το μηδέν ή αρνητικό. Το ότι δεν είναι ποτέ ίσο με το μηδέν δείχνει ότι η αγορά εργασίας στην Ελλάδα δεν είναι αποτελεσματική τη συγκεκριμένη περίοδο.
Όμως είναι πάντα θετικό, που σημαίνει ότι η αγορά εργασίας είναι χαλαρή (inefficiently slack). Το χάσμα ανεργίας έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα του, όπως είναι αναμενόμενο, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης ενώ στη συνέχεια περιορίζεται και επιστρέφει στα προ κρίσης επίπεδα.
Ιδίως μετά το 2020 το χάσμα ανεργίας – και κατά συνέπεια και η χαλαρότητα της αγοράς εργασίας – μειώνεται σημαντικά. Ωστόσο, το επίμονο χάσμα ανεργίας – παρά τη συρρίκνωσή του – δείχνει ότι η ελληνική οικονομία απέχει από την επίτευξη αποτελεσματικότητας στην αγορά εργασίας, όπως την ορίζουν οι Michaillat & Saez.
Προϋποθέσεις για την επίτευξη πλήρους απασχόλησης
Να σημειωθεί επιπλέον πως η ανεργία εξακολουθεί να πλήττει δυσανάλογα και άτομα νεαρής ηλικίας, γυναίκες, μακροχρόνια ανέργους καθώς και άτομα με αναπηρία. Στην Ελλάδα τα ποσοστά συμμετοχής των νέων και των γυναικών στην αγορά εργασίας κατά την υπό εξέταση περίοδο είναι χαμηλότερα από αυτά της ΕΕ-27 ενώ τα μέσα ποσοστά της συγκεκριμένης περιόδου είναι από τα χαμηλότερα μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ-27.
Παρόμοια είναι η εικόνα και για τη μακροχρόνια ανεργία. Η Ελλάδα, σχεδόν όλη την υπό εξέταση περίοδο, εμφανίζει υψηλότερο ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας συγκριτικά με το μ.ο. της ΕΕ-27 και το μέσο ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας είναι το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ-27.
Συνεπώς, η περαιτέρω μείωση της ανεργίας και η μετάβαση σε καθεστώς αποτελεσματικής αγοράς εργασίας ή με άλλα λόγια η επίτευξη πλήρους απασχόλησης προϋποθέτει και τη διεύρυνση της συμμετοχής περισσότερων ατόμων στην αγορά εργασίας και την καλύτερη αντιστοίχιση των δεξιοτήτων τους με αυτές που αναζητά η αγορά εργασίας.
