Το πρόσφατο πολύνεκρο σιδηροδροικό δυστύχημα που συγκλόνισε την Ισπανία, «ξαναζωντάνεψε» την ελληνική τραγωδία των Τεμπών, με ορισμένους μάλιστα έλληνες εμπειρογνώμονες των συγγενών των θυμάτων να αναζητούν «τα κοινά σημεία» των δύο συμβάντων ή να υπερτονίζουν «τις ύποπτες διαφορές», σε μια προσπάθεια εξαγωγής «χρήσιμων» συμπερασμάτων.
«Η απουσία πυρόσφαιρας στο δυστύχημα στην Ισπανία επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι ηλεκτράμαξες δεν αυτοαναφλέγονται. Η ανάφλεξη όποτε συμβαίνει οφείλεται στην παρουσίαση καύσιμης ύλης», ήταν η πρώτη διαπίστωση κάποιων ιδιωτών εμπειρογνωμόνων, που έκανε τον γύρο του Διαδικτύου.
Ομως, έχει πράγματι βάση ο συγκεκριμένος ισχυρισμός; Μηχανολόγοι – μηχανικοί με εμπειρία στον σιδηρόδρομο, σπεύδουν εξαρχής να διευκρινίσουν ότι «οι συνθήκες μέσα στις οποίες συνέβησαν οι δύο σιδηροδρομικές τραγωδίες (ελληνική και ισπανική) είναι εντελώς διαφορετικές».
Στην Ελλάδα, εξηγούν, συγκρούστηκαν μετωπικά και με σφοδρότητα, δύο τρένα που βρέθηκαν στην ίδια γραμμή.
Αντίθετα, στην Ισπανία τα τρένα βρίσκονταν σε διαφορετικές γραμμές. Η σύγκρουση επήλθε όταν τα τελευταία βαγόνια της μιας αμαξοστοι-
χίας εκτροχιάστηκαν (για λόγο που διερευνάται) και βρέθηκαν σε πλάγια θέση μέσα στις σιδηροτροχιές της άλλης γραμμής. Δεν συγκρού-
στηκαν, δηλαδή, μετωπικά οι κινητήριες μηχανές (ηλεκτρομηχανές), όπως συνέβη στα Τέμπη. Επομένως, λένε οι ειδικοί, στην Ανδαλουσία,
η σύγκρουση δεν αφορούσε δύο ηλεκτρομηχανές με υψηλά ηλεκτρικά φορτία, όπως στα Τέμπη, αλλά μια ηλεκτρομηχανή με τα… αναποδογυρισμένα βαγόνια μιας άλλης αμαξοστοιχίας, τα οποία όμως δεν είχαν ηλεκτρισμό. Ως γνωστόν, σε σύνδεση με το εναέριο ηλεκτρικό δίκτυο βρίσκονται μόνο οι κινητήριες μηχανές…
Ωστόσο, μια σημαντική διαφορά, την οποία εντοπίζουν οι ειδικοί, είναι ότι στο δυστύχημα της Ισπανίας ανέλαβε αμέσως δράση η αρμόδια Επιτροπή Διερεύνησης των Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων, αποκλείοντας τον χώρο – θέατρο του συμβάντος. Αντίθετα, στην Ελλάδα δεν υπήρχε τέτοια επιτροπή (ο αρμόδιος υπουργός δεν είχε μεριμνήσει για τη στελέχωση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ), με αποτέλεσμα στη διερεύνηση της τραγωδίας των Τεμπών να εμπλακούν «αντικανονικά» η Τροχαία, η Πυροσβεστική, ιδιώτες εμπειρογνώμονες κ.λπ.
Σε κάθε περίπτωση, το σιδηροδρομικό δυστύχημα στο λυκαυγές του 2026, στην Ισπανία, με τουλάχιστον 43 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, φέρνει ξανά στο επίκεντρο τον δημόσιο διάλογο για την ασφάλεια στα τρένα. Ηδη, οι αρμόδιες ισπανικές Αρχές και τα συνδικάτα εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τη συντήρηση του δικτύου και τις επενδύσεις στην ασφάλεια.
Αντίστοιχα, στην Ελλάδα, το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών το 2023 – μια σφοδρή μετωπική σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών στην ίδια γραμμή – καταγράφηκε ως η πιο πολύνεκρη σύγκρουση στην πρόσφατη ιστορία της χώρας, με 57 νεκρούς και πάνω από 180 τραυματίες, προκαλώντα κύματα σοκ και έντονες επικρίσεις για την κατάσταση του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου.
Το προφίλ των δικτύων
Η Ισπανία, παρά την πρόσφατη τραγωδία, διαθέτει ένα από τα πιο εκτεταμένα και σύγχρονα σιδηροδρομικά δίκτυα υψηλών ταχυτήτων στην Ευρώπη. Από το 1992, που λειτούργησε το πρώτο τμήμα του AVE, το ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο χαρακτηρίζεται για τα υψηλά τεχνολογικά πρότυπά του, τον σαφή διαχωρισμό των γραμμών μεταξύ των επιβατικών και εμπορικών μεταφορών και την ενσωμάτωση υπερσύγχρονων συστημάτων ασφάλειας. Παρ’ όλ’ αυτά, τα τελευταία δυστυχήματα έδειξαν ότι ακόμη και τα προηγμένα συστήματα δεν είναι ανοχύρωτα έναντι των απρόβλεπτων μηχανικών αστοχιών ή των φυσικών καταστροφών.
Αντιθέτως, στην Ελλάδα, το σιδηροδρομικό δίκτυο είναι παλαιότερο, με σημαντικά τμήματα να λειτουργούν με περιορισμένητεχνολογία και υποδομή, πολλές φορές σε διπλές γραμμές χωρίς πλήρη αυτοματοποίηση. Η τραγωδία στα Τέμπη αποκάλυψε βαθιά προβλήματα εγκατάλειψης, ανεπαρ κούς συντήρησης και έλλειψης σύγχρονων συστημάτων ελέγχου και προστασίας. Παρά την επικαιροποίηση κάποιων συστημάτων μετά το 2.000, πολλά χιλιόμετρα του σιδηροδρομικού δικτύου παραμένουν «ευάλωτα», λόγω έλλειψης επενδύσεων και ολοκληρωμένης ψηφιοποίησης.
Οι αιτίες
Στην Ελλάδα, το δυστύχημα στα Τέμπη αποδόθηκε κυρίως σε ανθρώπινο λάθος και στην ανεπαρκή επικοινωνία μεταξύ των σταθμαρχών, σε συνδυασμό με τις υποδομές που δεν είχαν επαρκή ψηφιακά συστήματα πρόληψης συγκρούσεων. Η έλλειψη αυτόματων συστημάτων ελέγχου και η εξάρτηση από παλιές μεθόδους λειτουργίας, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο δυστύχημα του 2023.
Στην Ισπανία, η πρόσφατη τραγωδία στην Ανδαλουσία φαίνεται να σχετίζεται με εκτροχιασμό και σύγκρουση δύο τρένων σε ευθεία γραμμή, γεγονός παράδοξο για ένα πρόσφατα ανακαινισμένο τμήμα, υπο-δηλώνοντας πιθανή υποκείμενη αστοχία υλικού ή έλλειψη ελέγχου και επιτήρησης της υποδομής, παρά ανθρώπινο λάθος – αν και οι έρευνες συνεχίζονται.
Ασφάλεια και επενδύσεις
Στην Ελλάδα, ο δημόσιος διάλογος μετά ταΤέμπη επικεντρώθηκε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού δικτύου, αυστηρότερων προδιαγραφών ασφάλειας και καλύτερης εποπτείας των συμβάσεων εκμετάλλευσης μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικών φορέων (π.χ. συμβάσεις 717 ή 635).
Η κυβέρνηση έθεσε ως όρο σημαντικές επενδύσεις στην ασφάλεια για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, συμπεριλαμβανο μένης της αγοράς από τη Hellenic Train 23 νέων, πιο ασφαλών συρμών και δικτύων επικοινωνίας (GSM R – ERTMS – ETCS).
Στην Ισπανία, οι αντιδράσεις είναι επίσης έντονες: τα συνδικάτα κυρίως των μηχανοδηγών έχουν προκηρύξει απεργίες, τονίζοντας τις ελλείψεις στη συντήρηση των υποδομών και την ανάγκη βελτίωσης της ασφάλειας. Ταυτόχρονα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ασκούν πιέσεις, απαιτώντας πλήρη διαφάνεια στις έρευνες και σαφή σχέδια προληπτικών μέτρων.
Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ
