Δύο διαφορετικά μέτωπα, αλλά μια κοινή στρατηγική σύγκρουσης. Ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ) και οι πολεοδομίες φέρνουν δήμους και κυβέρνηση αντιμέτωπους, με την αυτοδιοίκηση να μιλά για σταδιακή αποδόμηση των αρμοδιοτήτων της στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη πέντε δήμοι προσφεύγουν και πάλι στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) για την οριστική ακύρωση της εφαρμογής των «μπόνους» δόμησης που Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Οι προσφυγές αυτές αποτελούν, σύμφωνα με αυτοδιοικητικές πηγές, την πρώτη γραμμή άμυνας, πριν από το επόμενο κύμα νομικών κινήσεων, έως τον Ιούνιο, κατά της μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης στο κεντρικό κράτος, ήτοι στο Κτηματολόγιο, μια αλλαγή που, όπως υποστηρίζουν, αγγίζει τον σκληρό πυρήνα της αυτοδιοικητικής αρμοδιότητας και της κρατικής συγκεντροποίησης.
Νέες προσφυγές για «μπόνους» δόμησης
Τρείς προσφυγές στο ΣτΕ, τις προηγούμενες ημέρες, των δήμων Αλίμου, Φιλοθέης – Ψυχικού και Κηφισιάς, σηματοδοτούν την πρόθεσή τους να αξιοποιήσουν όλα τα θεσμικά μέσα. Τη Δευτέρα θα κατατεθούν άλλες δύο (συν μία) αιτήσεις ακυρώσεως του Δήμου Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, κατοίκων της ίδιας περιοχής και πιθανώς και του Δήμου Αμαρουσίου. Βασική στόχευση είναι να ακυρωθεί ως αντισυνταγματικό και να μην εφαρμοστεί το νέο Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) που είχε λάβει τη νομοτεχνική έγκριση του ΣτΕ και το οποίο «νομιμοποιεί» – κατ΄ εξαίρεση – οικοδομικές άδειες που κάνουν χρήση των ευεργετημάτων του ΝΟΚ. Αφορά άδειεςοι οποίες είτε έχουν ακυρωθεί δικαστικά είτε έχουν προσβληθεί δικαστικά (υπάρχουν εκκρεμείς δίκες), στην περίπτωση που στο κτίριο είχαν ξεκινήσει εργασίες ανέγερσης έως την 11η Δεκεμβρίου 2025. Στο διάταγμα ορίζεται το ποσό του «περιβαλλοντικού ισοδυνάμου» που πρέπει να καταβάλλεται για την τακτοποίηση.
Η γραμμή άμυνας
Όπως αναφέρει στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» ο δήμαρχος Αλίμου κ. Ανδρέας Κονδύλης «το ΠΔ καταργεί τη δικαστική μας προστασία καθώς μια παράνομη άδεια μπορεί να εκτελείται καταβάλλοντας ένα ποσό στο Δημόσιο». Δηλαδή, όπως επισημαίνει ο κ. Κονδύλης, αφήνει απροστάτευτους τους δήμους που κέρδισαν την αρχική προσφυγή κατά των κινήτρων για έξτρα δόμηση του ΝΟΚ. Όσον αφορά στο γεγονός ότι το ΠΔ έχει ήδη ελεγχθεί από το ΣτΕ, ο κ. Κονδύλης αναφέρει ότι έχουν ακυρωθεί και άλλα διατάγματα στο παρελθόν. «Είμαστε αισιόδοξοι γιατί τα επιχειρήματά μας είναι ισχυρά. Είναι τεκμηριωμένη και βάσιμη η αίτηση ακύρωσης. Αν δεν γίνει δεκτή θα φτάσουμε στα ευρωπαϊκά δικαστήρια. Δεν μπορεί όποιος πληρώνει ένα ποσό κατ΄ εξαίρεση να νομιμοποιείται. Έτσι, φλερτάρουμε με θεσμικές παρεκτροπές», λέει χαρακτηριστικά.
Στην καρδιά της σύγκρουσης οι πολεοδομίες
Στην καρδιά της αντιπαράθεσης δήμων – κυβέρνησης βρίσκεται το ζήτημα της έκδοσης των οικοδομικών αδειών στην Ελλάδα και, κυρίως, το ποιος φέρει την ευθύνη και τον έλεγχο αυτής της κρίσιμης διαδικασίας. Η κυβερνητική επιλογή να μεταφερθεί η αρμοδιότητα από τους δήμους στο κεντρικό κράτος, μέσω της ένταξης των πολεοδομιών κάτω από την «ομπρέλα» του Κτηματολογίου, δεν αντιμετωπίζεται από τους δημάρχους ως μια τεχνική μεταρρύθμιση, αλλά ως μια βαθιά πολιτική πράξη που αποδυναμώνει θεσμικά την τοπική αυτοδιοίκηση.
Ο προγραμματισμός του ΥΠΕΝ είναι σαφής: από την 1η Ιουλίου αναμένεται να λειτουργήσουν οι πρώτες πολεοδομίες-πιλότοι υπό το Κτηματολόγιο, ενώ έως τον Ιανουάριο του 2027 το σύνολο των Υπηρεσιών Δόμησης της χώρας θα έχει αλλάξει «στέγη». Πρόκειται για μια μετάβαση που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαφάνεια, ταχύτερες διαδικασίες και ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας. Για τους δήμους, ωστόσο, το αφήγημα αυτό συγκαλύπτει μια ευθεία αφαίρεση αρμοδιοτήτων.
Συντονισμένη προσφυγή
Γι’ αυτό και η αντίδραση είναι συντονισμένη και θεσμικά οργανωμένη. Οι δήμοι, σε συνεργασία με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), προετοιμάζουν αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η οποία αναμένεται να κατατεθεί εντός του επόμενου πενταμήνου. Στόχος τους είναι να παραμείνουν οι πολεοδομίες υπό την «ομπρέλα» της αυτοδιοίκησης, διατηρώντας –όπως λένε– μια κρίσιμη γραμμή άμυνας ενόψει όχι μόνο της τρέχουσας σύγκρουσης, αλλά και του «επόμενου ΝΟΚ» που αναμένεται να έρθει.
Όπως λέει χαρακτηριστικά ο δήμαρχος Βάρης, Βούλας, Βουλιαγμένης κ. Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, η κυβέρνηση έρχεται να αφαιρέσει το τελευταίο όπλο από τους Δήμους, «κλέβοντας» τις πολεοδομίες που αποτελούν το τελευταίο εργαλείο για την πολεοδόμηση των πόλεων. Όπως υπογραμμίζει, οι δήμοι, παρά τις χρόνιες ελλείψεις σε προσωπικό και πόρους, κατάφεραν με μεγάλες δυσκολίες να οργανώσουν τις Υπηρεσίες Δόμησης και να ασκήσουν έλεγχο στον αστικό τους χώρο.
«Θα γίνει πολύ μεγάλη μάχη»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο δήμαρχος Αλίμου κ. Ανδρέας Κονδύλης, ο οποίος προειδοποιεί ότι «θα γίνει πολύ μεγάλη μάχη». Κατά τον ίδιο, η σχεδιαζόμενη μεταβίβαση αρμοδιότητας δεν αποτελεί απλώς διοικητική αναδιάρθρωση, αλλά οδηγεί σε ουσιαστική αποδυνάμωση των δήμων, εγείροντας πολυεπίπεδα ζητήματα θεσμικής και συνταγματικής τάξεως. Όπως τονίζει, παραβιάζεται το άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι για τα τοπικά ζητήματα υφίσταται τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ των ΟΤΑ, ενώ κάθε μεταβίβαση αρμοδιότητας προς το Δημόσιο πρέπει να γίνεται με νόμο και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται η αρχή της αυτοτέλειας και της αποκέντρωσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ΚΕΔΕ, μετά τη συνάντηση του προεδρείου της την περασμένη Πέμπτη με τον υπουργό και υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ.κ. Σταύρο Παπασταύρου και Νίκο Ταγαρά, καθώς και με τον υπουργό και υφυπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κ.κ. Δημήτρη Παπαστεργίου και Χρήστο Δερμεντζόπουλο, εξέδωσε ανακοίνωση με σαφές μήνυμα σύγκρουσης. Σε αυτήν δηλώνει ότι οι δήμοι θα προσφύγουν στο ΣτΕ εναντίον μιας τέτοιας νομοθετικής ρύθμισης, επαναλαμβάνοντας ότι υφίσταται υπέρ των δήμων το τεκμήριο αρμοδιότητας, βάσει του άρθρου 102 του Συντάγματος. Εκφράζει δε ρητά τη διαφωνία της με τη μεταφορά της έκδοσης των οικοδομικών αδειών από τις ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη αρμοδιότητα μπορεί να ασκηθεί αποτελεσματικότερα από τις πολεοδομίες, υπό την προϋπόθεση ότι θα υποστηριχθούν επαρκώς σε επίπεδο στελέχωσης και πόρων.
Πάντως, σύμφωνα με την κυβέρνηση, με τη νομοθετική πρωτοβουλία των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εσωτερικών, τίθενται τα θεμέλια για τη δημιουργία ενός ψηφιακού «one stop shop» για το ακίνητο, δηλαδή ενός μοναδικού σημείου αναφοράς που θα παρέχει ενιαία εφαρμογή του νόμου, απλοποίηση, διαφάνεια, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Πηγή: OT
