Μεταξύ των λίγων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων που περιμένουν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, βρίσκεται και η Αλβανία.
Μπορεί η Ευρώπη να δοκιμάζεται από ιστορικές προκλήσεις αυτή τη χρονική περίοδο, όμως οι Βρυξέλλες δείχνουν να αγνοούν τις κρίσιμες αυτές στιγμές και να προχωρούν σε μια βιαστική κίνηση.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φαίνεται πως εγκαταλείπει τη λογική της ισότιμης ένταξης στην Ε.Ε και να περνά σε μια γρήγορη διεύρυνση της με χώρες, όπως η Αλβανία, οι οποίες θα μπορούν να λάβουν την ιδιότητα του μέλους της Ένωσης, χωρίς πλήρη δικαιώματα και, κυρίως, χωρίς το «όπλο» του βέτο.
Αντί η Ε.Ε να επιμείνει σε μεταρρυθμίσεις για σεβασμό και τήρηση των κανόνων, κίνειται με ταχύτητα σε μια Ένωση με περισσότερα μέλη χωρίς συνοχή και ισορροπία.
Σύμφωνα με το Politico, το ενδεχόμενο να ενταχθεί, ο Έντι Ράμα στην Ε.Ε. με τρόπο γρήγορο και απρόσεκτο είναι μεγάλο.
Η πρόταση παρουσιάζεται ως ρεαλιστική λύση απέναντι στις γεωπολιτικές πιέσεις και την ανάγκη ταχείας ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης στην Ε.Ε.
Αναλυτικά το δημοσίευμα του Politico
«Οι χώρες που περίμεναν χρόνια για να ενταχθούν στην ΕΕ είναι διχασμένες σχετικά με τα σχέδια που καταρτίζονται στις Βρυξέλλες για να τους επιτραπεί να γίνουν μέλη χωρίς τα συνήθη πλήρη δικαιώματα ψήφου.
Μεταξύ των λίγων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων που περιμένουν να ενταχθούν στην Ένωση, εμφανίζεται ένας διχασμός σχετικά με τους όρους που συνοδεύουν τις αιτήσεις τους. Ορισμένες επιμένουν ότι θα πρέπει να αποκομίσουν όλα τα οφέλη της Ένωσης, ενώ άλλες είναι ικανοποιημένες απλώς και μόνο με το γεγονός ότι θα έχουν θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Για να κατευνάσει τις ανησυχίες των υφιστάμενων μελών ότι μια μεγαλύτερη ΕΕ θα δυσχεράνει τη λήψη ομόφωνων αποφάσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να παραχωρήσει στα νέα μέλη πλήρη δικαιώματα ψήφου μόνο αφού η ΕΕ αναθεωρήσει τον τρόπο λειτουργίας της.
Η κίνηση αυτή θα δυσκόλευε την άσκηση του βέτο από μεμονωμένες χώρες και θα εμπόδιζε την ανατροπή πολιτικών. Επί του παρόντος, τα νέα μέλη αποκτούν αμέσως πλήρη δικαιώματα ψήφου, όπως συνέβη με την τελευταία χώρα που προσχώρησε στην ΕΕ, την Κροατία, το 2013.
Μεταξύ των εξουσιών που θα μπορούσαν αρχικά να περιοριστούν είναι το δικαίωμα των νέων μελών να μπλοκάρουν κυρώσεις, μεταξύ άλλων θεμάτων που επί του παρόντος απαιτούν τη συναίνεση όλων των χωρών της ΕΕ. Η αντιμετώπιση των απειλών βέτο από τις λαϊκιστικές κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας έχει αποδειχθεί χρονοβόρα για τους ηγέτες.
Η προοπτική ένταξης χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις από τις υποψήφιες χώρες.
Ο Έντι Ράμα, πρωθυπουργός της Αλβανίας — η οποία έχει πλέον ανοίξει όλα τα λεγόμενα διαπραγματευτικά κεφάλαια που θα πρέπει να επεξεργαστεί — δήλωσε στο Politico ότι τα μέτρα είναι «καλή ιδέα» και ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμη και για ένα χρονικό διάστημα να μην έχει δικό της επίτροπο στις Βρυξέλλες.
Η Αλβανία, είπε, δεν ήθελε να αμφισβητήσει τη βούληση των μεγάλων ιδρυτικών μελών, όπως η Γαλλία και η Γερμανία. «Στο τέλος, αυτοί είναι οι ενήλικες της οικογένειας που λαμβάνουν τις σημαντικές αποφάσεις», είπε, προσθέτοντας ότι ένα πλεονέκτημα για τα μικρότερα μέλη της ΕΕ είναι ότι αν οι μεγαλύτερες χώρες «τα κάνουν θάλασσα», δεν είναι λάθος των νέων μελών.
Η Σαλόμε Ζουραμπίτσβιλι, η τελευταία άμεσα εκλεγμένη πρόεδρος της Γεωργίας, είπε ότι εδώ και καιρό υποστήριζε μια τέτοια κίνηση σε συζητήσεις με αξιωματούχους της ΕΕ. Ο ρόλος της καταργήθηκε από το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» σε μια κίνηση που καταδικάστηκε από τις Βρυξέλλες, και οι ενταξιακές συνομιλίες έχουν πλέον σταματήσει εν μέσω προειδοποιήσεων για δημοκρατική οπισθοδρόμηση.
«Ως μικρή χώρα, είναι πολύ σαφές ότι το συμφέρον μας είναι να είμαστε μέρος μιας κοινότητας, μιας οικογένειας, και να συμμετέχουμε στα προγράμματα που συνθέτουν την ΕΕ, και καθόλου να είμαστε ισότιμοι στη λήψη αποφάσεων με χώρες που ήταν στην αρχή αυτής της οργάνωσης και είναι πολύ πιο ισχυρές», δήλωσε η Ζουραμπίτσβιλι στο Politico. «Νομίζω ότι είναι πολύ λογικό αν θέλεις να έχεις έναν οργανισμό που μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις αποτελεσματικά».
Η Μολδαβία, της οποίας η αίτηση ένταξης είναι συνδεδεμένη με εκείνη της Ουκρανίας, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να δει τις λεπτομέρειες των προτάσεων.
«Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε ευθύνες σε πρώιμο στάδιο και θα χαιρόμασταν να έχουμε την ευκαιρία να συμμετάσχουμε και να συμβάλουμε στη διαμόρφωση αυτών των συζητήσεων», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Μολδαβίας, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. «Ταυτόχρονα, η πλήρης ένταξη — με ίσα δικαιώματα και πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ — πρέπει να παραμείνει ο σαφής και τελικός στόχος».
Η Ουκρανία, η οποία έχει πραγματοποιήσει ευρείες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης, παρά την επιθετικότητα της Ρωσίας, είναι απρόθυμη να υποστηρίξει την ιδέα.
«Αν μιλάμε για ένταξη στην ΕΕ, αυτή πρέπει να είναι πλήρης», δήλωσε ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Νοέμβριο.
Το Μαυροβούνιο, η υποψήφια χώρα που βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας ένταξης, επιμένει επίσης ότι δεν υπάρχει ανάγκη να επανεξεταστούν οι όροι υπό τους οποίους της χορηγείται η ιδιότητα του μέλους και αναμένει να ολοκληρώσει τη διαδικασία αξιολόγησης φέτος.
«Το γεγονός είναι ότι η ΕΕ αποτελείται ήδη από 28 κράτη μέλη», δήλωσε ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοφ Μιλάτοβιτς, στο Politico. «Και σήμερα, λόγω του Brexit, έχουμε 27. Επομένως, από αυτή την άποψη, αν το Μαυροβούνιο γίνει το 28ο κράτος μέλος της ΕΕ έως το 2028, τότε η απάντηση [στο ερώτημα αν υπάρχει ανάγκη για μεταρρυθμίσεις] είναι όχι, σωστά; … Αλλά αυτό είναι σίγουρα ένα ερώτημα που πρέπει να απαντήσουν οι ηγέτες της ΕΕ».
Το σχέδιο σχετικά με τη μείωση των δικαιωμάτων ψήφου προτάθηκε στα τέλη του περασμένου έτους από αξιωματούχους και φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με σκοπό να δώσει νέα πνοή σε μια διαδικασία διεύρυνσης που εμποδίζεται επίσης από την Ουγγαρία και μερικές άλλες πρωτεύουσες, λόγω του φόβου ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ανεπιθύμητο ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές ή να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα ασφαλείας. Η Ουγγαρία έχει απειλήσει επανειλημμένα να ασκήσει βέτο στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Η επίτροπος της ΕΕ για τη διεύρυνση, Μάρτα Κος, δήλωσε στο Politico ότι συγκεκριμένες προτάσεις θα υποβληθούν «τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο».
Πρόσθεσε ότι «ένα εντελώς νέο στοιχείο» οδηγεί σε μια νέα αίσθηση επείγοντος: «Υπάρχουν εξωτερικές καταστροφικές δυνάμεις που θα ήθελαν να μας δουν να αποτυγχάνουμε — εργάζονται εναντίον των υποψηφίων χωρών μας, αλλά εμείς είμαστε ο κύριος στόχος».
Το σχέδιο θα πρέπει να εκπονηθεί λεπτομερώς από την Κομισιόν πριν υποβληθεί στους ηγέτες των χωρών και πιθανόν συζητηθεί σε μελλοντικές συνόδους κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς και να αξιολογηθεί από νομικούς για να διαπιστωθεί κατά πόσον συνάδει με τις θεμελιώδεις συνθήκες της ΕΕ.
Ενώ οι υποψήφιες χώρες προχωρούν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να γίνουν μέλη της Ένωσης, η Κος δήλωσε ότι υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει για να πειστούν τα υπάρχοντα μέλη ότι θα υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις. «Οι διαπραγματεύσεις είναι το τεχνικό μέρος. Πρέπει να λάβουμε υπόψη το πολιτικό μέρος, το οποίο αφορά τα κράτη μέλη», είπε.
