Περίπου 60.000 μετανάστες από το Μαρόκο επιχείρησαν να αξιοποιήσουν το πλαίσιο ελεύθερης μετακίνησης της Συνθήκης Σένγκεν —μιας ζώνης 29 κρατών που εκτείνεται από την Πορτογαλία έως την Πολωνία— προκειμένου να περάσουν τα σύνορα της Θέουτα και να βρεθούν σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Η Συνθήκη Σένγκεν παραμένει μία από τις πλέον δημοφιλείς πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για όσους επωφελούνται άμεσα από αυτήν: ανθρώπους που εργάζονται, σπουδάζουν, πραγματοποιούν αγορές, διατηρούν προσωπικές σχέσεις ή ζουν διασχίζοντας τα σύνορα. Η δυνατότητα να ταξιδεύει κανείς σε πολλαπλές ευρωπαϊκές χώρες μέσα σε λίγες ώρες, χωρίς να χρειάζεται να σταματήσει το όχημά του για ελέγχους, αποτελεί τον πυρήνα αυτής της εμπειρίας.
Η κρίση επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας. Καθώς δεν υφίστανται θεσμικοί ή νομικοί μηχανισμοί που να επιτρέπουν την αναστολή της συμμετοχής μιας χώρας στη Σένγκεν —ειδικά με μονομερείς ενέργειες—, η μόνη επιλογή των υπόλοιπων κρατών-μελών είναι η προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα δικά τους σύνορα. Η δυνατότητα αυτή προβλεπόταν ήδη από τη Σύμβαση Εφαρμογής του 1990 και έκτοτε έχει ενεργοποιηθεί επανειλημμένα.
Το επεισόδιο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, τόσο από την εγχώρια αντιπολίτευση στη Μαδρίτη, όσο και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αξιοποίησε τις εικόνες για να παρουσιάσει την Ευρώπη ως «χαλαρή» απέναντι στη μεταναστευτική πολιτική, μετατρέποντας το ζήτημα σε πολιτικό όπλο ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
«Αν επικρατήσει η λανθασμένη πλευρά, το ίδιο σκηνικό θα το ζήσουμε κι εμείς σε τρία χρόνια», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Fox News.
Νέα κρίση στη Σεούτα και έκτακτη σύνοδος της ΕΕ
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε «κοινή δράση» για την ασφάλεια των συνόρων, μετά τη χαώδη εισροή δεκάδων χιλιάδων μεταναστών από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Σεούτα την περασμένη εβδομάδα.
Η Ισπανία υπολογίζει ότι περίπου 69.500 μετανάστες έχουν τώρα επιστρέψει στο Μαρόκο, ξεπερνώντας τις αρχικές εκτιμήσεις για 50.000. Ο επίσημος αριθμός των νεκρών στην ισπανική πλευρά των συνόρων ανέρχεται στους 72, με 11 θανάτους στη μαροκινή πλευρά.
Την Τρίτη 5 Αυγούστου, οι Υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ θα πραγματοποιήσουν έκτακτες συνομιλίες μέσω τηλεδιάσκεψης για να συζητήσουν το ζήτημα. Οι εικόνες στη Σεούτα έχουν δοκιμάσει τις σχέσεις μεταξύ ορισμένων από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ.
Αντιδράσεις στην ΕΕ και τριγμοί στη Σένγκεν
Σε επιστολή της προς τον Ισπανό Πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ, η φον ντερ Λάιεν επαίνεσε τον «ταχύ χειρισμό» της κρίσης από πλευράς του. Πρόσθεσε όμως: «Από αυτό το περιστατικό είναι σαφές ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να ενισχύσουμε περαιτέρω τα σύνορά μας σε κρίσιμα σημεία».
Ως απάντηση στις διελεύσεις στη Σεούτα, η Ιταλία ανέστειλε προσωρινά τη συμφωνία Σένγκεν με την Ισπανία. Η συμφωνία Σένγκεν καταργεί τους συνοριακούς ελέγχους και πλέον περιλαμβάνει περισσότερους από 450 εκατομμύρια ανθρώπους και 29 χώρες στην Ευρώπη.
Η Φινλανδία και η Δανία υποστήριξαν την κίνηση της Ιταλίας, ενώ ο Τσέχος Πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις ζήτησε την προσωρινή αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν.
Η απάντηση της Μαδρίτης και οι αιχμές Σάντσεθ
Απαντώντας, ο Σάντσεθ δήλωσε ότι είχε «σοβαρές ανησυχίες» για ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και επεσήμανε ότι η Σεούτα δεν αποτελούσε μέρος της ζώνης Σένγκεν.
Ενώ οι περισσότεροι είχαν δείξει «υποστήριξη και αλληλεγγύη», ανέφερε ότι άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επέλεξαν να επιτεθούν στην Ισπανία, «κινούμενες από προκατάληψη, ψευδείς ειδήσεις, άγνοια ή πολιτικό συμφέρον».
Οι 5 πυλώνες του σχεδίου της Κομισιόν
Στην επιστολή της προς τον Ισπανό Πρωθυπουργό, η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι «η προστασία όλων των εξωτερικών μας συνόρων αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη», ενώ παράλληλα κάλεσε για «εγρήγορση, παρακολούθηση και χρήση φυσικών εμποδίων όπου χρειάζεται».
Η τηλεδιάσκεψη της Τρίτης θα είναι μια ευκαιρία να αντληθούν «διδάγματα» από το επεισόδιο της Σεούτα, δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, προειδοποιώντας ότι οι προκλήσεις της παράτυπης μετανάστευσης απαιτούν «μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, συλλογική δράση και αλληλεγγύη».
Προέτρεψε την ΕΕ να «διπλασιάσει τις προσπάθειές της» σε πέντε τομείς:
-
Πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης εξ αρχής, μέσω της συνεργασίας με κράτη-εταίρους
-
Ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων
-
Εφαρμογή συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης
-
Εξάρθρωση δικτύων διακίνησης
-
Ενίσχυση των επιστροφών
Τα επόμενα βήματα και τα μέτρα ασφαλείας
Ο Σάντσεθ κατηγόρησε τους διακινητές μεταναστών ότι εκμεταλλεύονται μια απόφαση που έλαβε πρόσφατα το ανώτατο δικαστήριο της χώρας, η οποία περιόρισε το δικαίωμα της κυβέρνησης να απελαύνει αμέσως όσους έφταναν δια θαλάσσης.
Ο Υπουργός Εσωτερικών της χώρας, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, δήλωσε ότι η κατάσταση είχε σχεδόν επανέλθει στο κανονικό και ότι η χώρα εργάζεται για την κατασκευή ενός φουσκωτού φράγματος με σκοπό την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης μέσω νερού.
Πηγή: BBC
